Sözlük

İran haberlerinde sık geçen kavramların kısa, kaynaklı açıklamaları.

B

  • Babülmendep تنگه باب‌المندب

    Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan, Yemen ile Afrika Boynuzu arasındaki stratejik boğaz.

D

  • Devrim Muhafızları (Sepah, IRGC) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

    1979 devriminden sonra kurulan, doğrudan Rehber'e bağlı askerî, siyasi ve ekonomik güç: İslam Devrimi Muhafızları Ordusu.

E

  • Ensarullah (Husiler) انصارالله

    Yemen'in kuzeyinden çıkan, 2014'ten beri başkent Sana'yı kontrol eden ve İran'ın desteklediği Zeydi Şii siyasi-askerî hareket.

F

  • Fatemiyun Tümeni لشکر فاطمیون

    Devrim Muhafızları'nın İran'daki Afgan göçmenlerden oluşturduğu, Suriye savaşında kullanılan silahlı birlik.

H

  • Hürmüz Boğazı تنگه هرمز

    Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan, dünya deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birinin geçtiği boğaz.

I

  • Iran International ایران اینترنشنال

    2017'de Londra'da kurulan, İran hükümetine muhalif çizgisiyle bilinen ve Tahran'ın "terör örgütü" ilan ettiği Farsça televizyon ve haber sitesi.

İ

  • İlkeciler (Osulgarayan) ve reformcular اصولگرایان / اصلاح‌طلبان

    İslam Cumhuriyeti'nin iki ana siyasi kampı. İlkeciler devrimin ilkelerini korumayı, reformcular siyasi açılımı savunur.

J

  • JCPOA (Barjam) برجام

    İran ile altı büyük güç arasında 14 Temmuz 2015'te Viyana'da varılan, yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programı sınırlayan anlaşma.

K

  • Kalabarg کالابرگ

    İran'da hanelere temel gıda ürünleri almaları için tanımlanan elektronik kredi (gıda kuponu) sistemi.

  • Kayhan (gazete) کیهان

    1943'te kurulan, 1979'dan beri yöneticisi Rehber tarafından atanan ve en sert çizgideki İran gazetesi olarak tanımlanan Tahran gazetesi.

  • Kudüs Gücü نیروی قدس

    Devrim Muhafızları'nın yurt dışı operasyonlardan ve bölgedeki müttefik silahlı gruplarla ilişkilerden sorumlu birimi.

R

  • Rehberlik Makamı (Velayet-i Fakih) رهبری / ولایت فقیه

    İran anayasasına göre devletin en üst makamı. Silahlı kuvvetlerin başkomutanı olan Rehber'i Uzmanlar Meclisi seçer.

T

  • Tasnim ve Fars haber ajansları خبرگزاری تسنیم / خبرگزاری فارس

    Devrim Muhafızları'na yakınlığıyla bilinen, 2003 (Fars) ve 2012 (Tasnim) yılında kurulan iki İran haber ajansı.

  • Tetik mekanizması (snapback) مکانیسم ماشه

    2015 nükleer anlaşmasına bağlı, BM yaptırımlarının İran'a otomatik olarak geri dönmesini sağlayan hüküm. Eylül 2025'te işletildi.

  • Tümen ve riyal تومان / ریال

    Riyal İran'ın resmî para birimidir. Tümen ise günlük hayatta kullanılan, 10 riyale eşit hesap birimidir.