Sözlük
İran haberlerinde sık geçen kavramların kısa, kaynaklı açıklamaları.
B
- Babülmendep تنگه بابالمندب
Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan, Yemen ile Afrika Boynuzu arasındaki stratejik boğaz.
D
- Devrim Muhafızları (Sepah, IRGC) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
1979 devriminden sonra kurulan, doğrudan Rehber'e bağlı askerî, siyasi ve ekonomik güç: İslam Devrimi Muhafızları Ordusu.
E
- Ensarullah (Husiler) انصارالله
Yemen'in kuzeyinden çıkan, 2014'ten beri başkent Sana'yı kontrol eden ve İran'ın desteklediği Zeydi Şii siyasi-askerî hareket.
F
- Fatemiyun Tümeni لشکر فاطمیون
Devrim Muhafızları'nın İran'daki Afgan göçmenlerden oluşturduğu, Suriye savaşında kullanılan silahlı birlik.
H
- Hürmüz Boğazı تنگه هرمز
Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan, dünya deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birinin geçtiği boğaz.
I
- Iran International ایران اینترنشنال
2017'de Londra'da kurulan, İran hükümetine muhalif çizgisiyle bilinen ve Tahran'ın "terör örgütü" ilan ettiği Farsça televizyon ve haber sitesi.
İ
- İlkeciler (Osulgarayan) ve reformcular اصولگرایان / اصلاحطلبان
İslam Cumhuriyeti'nin iki ana siyasi kampı. İlkeciler devrimin ilkelerini korumayı, reformcular siyasi açılımı savunur.
J
- JCPOA (Barjam) برجام
İran ile altı büyük güç arasında 14 Temmuz 2015'te Viyana'da varılan, yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programı sınırlayan anlaşma.
K
- Kalabarg کالابرگ
İran'da hanelere temel gıda ürünleri almaları için tanımlanan elektronik kredi (gıda kuponu) sistemi.
- Kayhan (gazete) کیهان
1943'te kurulan, 1979'dan beri yöneticisi Rehber tarafından atanan ve en sert çizgideki İran gazetesi olarak tanımlanan Tahran gazetesi.
- Kudüs Gücü نیروی قدس
Devrim Muhafızları'nın yurt dışı operasyonlardan ve bölgedeki müttefik silahlı gruplarla ilişkilerden sorumlu birimi.
R
- Rehberlik Makamı (Velayet-i Fakih) رهبری / ولایت فقیه
İran anayasasına göre devletin en üst makamı. Silahlı kuvvetlerin başkomutanı olan Rehber'i Uzmanlar Meclisi seçer.
T
- Tasnim ve Fars haber ajansları خبرگزاری تسنیم / خبرگزاری فارس
Devrim Muhafızları'na yakınlığıyla bilinen, 2003 (Fars) ve 2012 (Tasnim) yılında kurulan iki İran haber ajansı.
- Tetik mekanizması (snapback) مکانیسم ماشه
2015 nükleer anlaşmasına bağlı, BM yaptırımlarının İran'a otomatik olarak geri dönmesini sağlayan hüküm. Eylül 2025'te işletildi.
- Tümen ve riyal تومان / ریال
Riyal İran'ın resmî para birimidir. Tümen ise günlük hayatta kullanılan, 10 riyale eşit hesap birimidir.