Nedir?
Tasnim (Farsça okunuşu Hâbergozâri-ye Tasnim) ve Fars (Hâbergozâri-ye Fârs), İran'ın en etkili iki haber ajansı arasında yer alır. Hâbergozâri Farsçada "haber ajansı" demektir. Tasnim, Kuran'da adı geçen bir cennet pınarının adıdır. Fars ise İran'ın tarihî bölgesinin ve Fars dilinin adıdır. Türkçe haberlerde "Tesnim" yazımı da kullanılır.
Wikipedia'daki maddelere göre Fars 2003'te, Tasnim ise 2012'de kuruldu. Her iki ajans da uluslararası basında yaygın olarak "Devrim Muhafızları'na (Sepah) yakın" ya da "yarı resmî" ajanslar olarak tanımlanıyor.
Nasıl işler?
İki ajans da Farsçanın yanında başka dillerde de yayın yapıyor. Wikipedia'ya göre Tasnim; İngilizce, Arapça, Türkçe, Urduca ve başka dillerde içerik üretiyor. Ajanslar güvenlik, savunma ve dış politika haberlerinde sık sık "bilgili kaynaklara" dayanan özel haberler yayımlıyor. Bu haberler diğer İran yayın organlarınca da alıntılanıyor. Farsçadan'ın izlediği gazeteler, örneğin Kayhan ve Ettelaat, Sepah açıklamalarını veya askerî iddiaları çoğu zaman bu iki ajansa dayandırarak aktarıyor.
ABD Hazine Bakanlığı'na göre Tasnim, Sepah komutanları Mecid Kulizade ve Hamidrıza Mukaddemfer tarafından kuruldu. Bakanlık, Fars'ın da Sepah'la yakın bağı olduğunu ve yönetim kurulu başkanının Sepah İstihbarat Teşkilatı'nın üst düzey bir yöneticisi olduğunu belirtiyor.
Neden önemli?
Tasnim ve Fars, Sepah'ın ve sertlik yanlısı çevrelerin bakış açısını izlemek için önemli kaynaklardır. Bir haberin ilk kez bu ajanslarda çıkması, çoğu zaman güvenlik kurumlarının kamuoyuna vermek istediği mesajın bir işareti olarak okunuyor. Farsçadan bu ajansların haberlerini aktarırken, iddiaları kaynağına atfediyor ve bağımsız teyit bulunmadığında bunu belirtiyor.
Tartışmalar
ABD Hazine Bakanlığı, 15 Eylül 2023'te her iki ajansı da Sepah adına hareket ettikleri gerekçesiyle 13553 sayılı Başkanlık Kararnamesi kapsamında yaptırım listesine aldı. Bakanlık, Tasnim'in 2022 protestoları sırasında protestocuların kimliklerinin tespit edilmesine yardım ettiğini ileri sürdü. Wikipedia'daki maddede Fars'ın geçmişte doğrulanmamış ya da hicvî haberleri gerçek haber gibi yayımladığı örnekler de yer alıyor. Örneğin 2012'de mizah sitesi The Onion'ın bir yazısını gerçek haber olarak yayımlamıştı. Ajanslar ise kendilerini bağımsız haber kuruluşları olarak tanımlıyor ve yaptırımları basın özgürlüğüne müdahale olarak nitelendiriyor.
