Kıdemli bir İran diplomatı, Tahran'ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'ndan (NPT) çıkmayı ciddi bir seçenek olarak değerlendirdiğini söyledi. Hamşehri'nin aktardığına göre diplomat, Lübnanlı haber ajansı Yuniuz'a verdiği demeçte nükleer doktrin konusundaki iç tartışmaların sürdüğünü belirtti ve Lübnan dosyasının her türlü kalıcı barış anlaşmasının ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini vurguladı.
Hamşehri'nin haberine göre diplomat, İslam Devrimi Rehberi Ayetullah Seyyid Müçteba Hamaney'in nükleer silahlar konusunda şimdiye kadar yeni bir şer'i fetva yayımlamadığını, ancak ülkenin nükleer doktrininin yeniden gözden geçirilmesine ilişkin iç tartışmaların devam ettiğini söyledi. Diplomat ayrıca İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını yenilemesi hâlinde İran'ın kararlı bir yanıt vereceğini ve savaşın geri dönmeyeceğine dair hiçbir garanti bulunmadığını belirtti.
Aynı röportajda diplomat, İran'ın Suudi Arabistan ile Yemen arasında sürdürdüğü arabuluculuk çabalarının durmadığını ve devam ettiğini de aktardı. ISNA'nın aynı demeci aktaran haberi de benzer ifadelere yer verdi; Donya-ye Eghtesad ise haberi Tesnim'den alıntılayarak "İran'ın NPT'den çıkmayı değerlendirdiği" vurgusuyla kısa bir özet biçiminde yayımladı.
İran, savaş sonrası dönemde NPT'den çıkma seçeneğini daha önce de birkaç kez dile getirmişti; ancak bugünkü açıklama, konunun üst düzey bir diplomat tarafından yabancı bir basın organına doğrudan ve açık biçimde dile getirilmesi bakımından dikkat çekiyor. Diplomatın demeci, İran'ın nükleer doktrinini askeri ve diplomatik baskı altında yeniden tanımlama sürecinin resmî söyleme ne ölçüde yansıdığını göstermesi açısından da önem taşıyor.
Farsça basında nasıl verildi
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| Hamşehri (Tahran Belediyesi, ilkeci) | NPT'den çıkma seçeneğini Lübnan dosyasıyla birlikte, ayrıntılı biçimde ele aldı |
| ISNA (yarı resmî) | Diplomatın "NPT'den çıkmayı değerlendiriyoruz" ifadesini manşete taşıdı |
| Donya-ye Eghtesad (ekonomi gazetesi, teknokrat) | Haberi Tesnim'den alıntılayarak kısa, alıntı odaklı bir özetle verdi |
Üç kaynak da diplomatın ifadelerini birbiriyle örtüşen biçimde aktardı; aralarında bir çelişki yok.
Bağlam
NPT, 1968'de imzaya açılan ve İran'ın da taraf olduğu, nükleer silahların yayılmasını önlemeyi amaçlayan uluslararası bir antlaşma; Tahran'ın bu antlaşmadan çekilmesi, İran'ın nükleer programı üzerindeki uluslararası denetim mekanizmalarının sona ermesi anlamına gelebilir. Diplomatın açıklamaları, Dışişleri Bakanı Zarif'in daha önce İran'ın nükleer silah yapacak kadar uranyum zenginleştirmediğini söylediği açıklamayla aynı dönemde gelmesiyle, İran'ın yedi ay süren savaşın ardından nükleer doktrinini yeniden değerlendirme sürecinin bir parçası olarak okunabilir. Lübnan dosyasının vurgulanması ise İran'ın bölgesel müttefiki Hizbullah'a yönelik İsrail saldırılarının yeniden alevlenmesinden duyduğu kaygıyı yansıtıyor; Hizbullah'ın silahsızlandırılması konusundaki müzakereler hâlâ sonuçsuz kalmış durumda. IAEA'nın merkezi, NPT'nin uygulanmasını denetleyen ve Viyana'daki Uluslararası Merkez'de (UNO City) bulunan kurum olarak, İran'ın olası bir çekilme kararında doğrudan etkilenecek taraflardan biri olacak; kurumun İran'daki denetim yetkisi NPT üyeliğine bağlı. Diplomatın kimliği ve tam unvanı habere yansımadı; bu nedenle açıklamanın İran'ın resmî dış politika kararına mı yoksa bireysel bir değerlendirmeye mi işaret ettiği teyit edilmedi.
