Nedir?
Kayhan (Farsça okunuşu Keyhân, "evren, kâinat"), Tahran'da yayımlanan Farsça bir günlük gazetedir. Wikipedia'daki maddeye göre gazete Şubat 1943'te Abdurrahman Feramerzi ve Mustafa Mesbahzade tarafından kuruldu. 1979 devriminden sonra Kayhan Enstitüsü bünyesinde devlet destekli bir yayına dönüştü. Yöneticileri o tarihten beri doğrudan Rehber tarafından atanıyor.
Farsçadan'ın kaynak etiketlerinde Kayhan "Sertlik yanlısı (Rehberlik çizgisi)" olarak tanımlanır. Bu etiket, gazetenin yaygın olarak nasıl tarif edildiğini yansıtır.
Nasıl işler?
Gazetenin genel yayın yönetmeni Hüseyin Şeriatmedari'dir. Radio Farda'ya göre Devrim Muhafızları mensubu olan Şeriatmedari, 1993'ten beri bu görevde ve görevine dönemin Rehberi Ayetullah Ali Hamaney tarafından atandı. Wikipedia'nın aktardığı 2007 tarihli New York Times haberine göre Şeriatmedari'nin resmî unvanı "Rehber'in temsilcisi"dir.
Kayhan, Wikipedia'daki maddede "en muhafazakâr ve sertlik yanlısı İran gazetesi" ve ilkeci kanadın yayın organı olarak tanımlanıyor. Radio Farda da gazeteyi Hamaney ile sertlik yanlısı müttefiklerinin "başlıca sözcüsü" olarak niteliyor. Birçok gözlemcinin Kayhan'da çıkan yazıları Rehber'in görüşlerinin bir yansıması olarak okuduğunu yazıyor. Gazetenin İngilizce baskısı Kayhan International'dır. Londra'da yayımlanan Kayhan London ise ayrı, monarşi yanlısı bir yayındır ve Tahran'daki gazeteyle bağı yoktur.
Neden önemli?
Kayhan'ın başyazıları ve manşetleri, rejimin sertlik yanlısı çekirdeğinin tartışmalara nasıl yaklaştığını izlemek için sık kullanılan bir göstergedir. Nükleer müzakereler, Hürmüz Boğazı ve iç politikadaki tartışmalarda gazetenin tutumu, hükümetin ve ılımlı basının çizgisinden belirgin biçimde ayrılabiliyor. Farsçadan, aynı olayın Kayhan'da ve diğer yayın organlarında nasıl çerçevelendiğini çerçeve karşılaştırma tablolarında gösteriyor. Kayhan çoğu zaman haberlerini Tasnim ve Fars gibi ajanslara dayandırır. Bu nedenle gazetenin bir olayı nasıl sunduğu, güvenlik kurumlarına yakın çevrelerin bakışı hakkında da fikir verir.
Tartışmalar
Gazete zaman zaman resmî politikayla da çatıştı. Radio Farda'ya göre Kayhan, Kasım 2017'de "Ensarullah'ın füzesi Riyad'a atıldı; sıradaki hedef Dubai" manşeti nedeniyle iki gün yayından men edildi. Tahran savcılığı bu manşetin İran'ın güvenlik ve bölgesel politikasıyla çeliştiğine karar verdi. Wikipedia'daki maddede gazetenin yayımladığı bazı yazıların uluslararası tepki çektiği örnekler de sıralanıyor. Bunlar arasında Ağustos 2022'de yazar Salman Rüşdi'ye saldıran kişiyi öven yazı da var. Gazete ise kendisini İslam Devrimi'nin ideolojisini savunan bir yayın olarak tanımlıyor.
