Küresel ham petrol fiyatı, cuma günkü işlemlerde varil başına 117,30 dolara ulaştı. IRNA'nın haberine göre fiyattaki yükseliş, Donald Trump'ın İran'a yönelik tehdit içeren söylemlerinin sürdüğü günlerde gerçekleşti ve zirve fiyat seviyelerinden daha da yukarı çıktı.
Donya-e Eqtesad'ın aktardığına göre Trump perşembe günü "çok yakında İran meselesini bir şekilde sonuca bağlayacağız, hangi yolu seçtiğimiz benim için hemen hemen farksız; bu çok kısa sürede olacak ve benzin ile petrol fiyatları da hızla düşecek" demişti. Ancak petrol piyasası tam tersi bir yönde hareket etti ve rekor 117 dolar seviyesini aştı. Kayhan'ın haberine göre bu, Trump'ın kendi vaadiyle çelişen bir gelişme olarak yorumlandı; gazete, savaşın sona ermesi için "Washington'ın acı veren tavizler vermesi gerektiğini" öne süren Foreign Affairs dergisi analizine atıfta bulundu. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, İran-ABD arasında yeni bir gerginliğin doğrudan küresel petrol fiyatlarını yükselteceğini söyledi; bu değerlendirme hem Kayhan hem de aynı gün İstanbul'daki dışişleri bakanları toplantısında dile getirildi.
Donya-e Eqtesad'a göre Trump'ın söylemlerindeki çelişki daha önce de görülmüştü: perşembe günü "İranlılarla müzakere etmiyoruz, seçimden sonra harekete geçeceğiz" derken ertesi gün "müzakere planımız var, Kongre seçimlerinden önce saldırmayacağız" ifadesini kullandı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise Trump'ın petrol fiyatlarındaki yükselişi Rusya-Ukrayna savaşına bağlamasını "yanlış ve kabul edilemez" olarak nitelendirdi ve asıl nedenin Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık olduğunu söyledi; bu değerlendirme Donya-e Eqtesad'ın haberinde yer aldı ve doğrudan İran kaynaklarınca teyit edilmedi.
Farsça basında nasıl verildi
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| IRNA (devlet ajansı) | Fiyat artışını sade bir piyasa haberi olarak verdi, nedeni Trump'ın söylemine bağladı. |
| Kayhan (sertlik yanlısı) | Fiyat artışını Trump'ın "petrol çökecek" vaadinin tutmadığının kanıtı olarak sundu, ABD'nin taviz vermesi gerektiğini öne süren yabancı yorumcuları öne çıkardı. |
| Donya-e Eqtesad (ekonomi gazetesi, teknokrat) | Fiyat hareketini Trump'ın çelişkili açıklamaları, Zelenski'nin tepkisi ve ABD iç siyasetindeki seçim baskısıyla birlikte ele aldı. |
Donya-e Eqtesad'ın haberine göre Reuters, ABD'nin yakıt fiyatlarındaki artışı dizginlemek için pahalı adımlar attığını yazdı: Trump yönetimi çiftçilere milyarlarca dolarlık destek önerdi, Rus yakıtına yönelik yaptırımları gevşetti ve Avrupalı müttefiklerini acil stratejik rezervlerini serbest bırakmaları için zorladı; buna karşın akaryakıt fiyatı geçen hafta yeniden yükseldi. Associated Press ve NORC Araştırma Merkezi'nin ortak anketine göre kayıtlı seçmenlerin yaklaşık yüzde 70'i Kongre'nin yaşam maliyetlerini düşürmeyi ve İran savaşını sona erdirmeyi öncelik haline getirmesini istiyor; bahis platformlarında Demokratların Senato'yu kazanma ihtimali bir yıl önceki yüzde 28'den bugün yüzde 68'e çıktı. Bu veriler Donya-e Eqtesad'ın haberinde yer aldı ve ABD iç siyasetindeki seçim baskısının enerji politikasına nasıl yansıdığını gösteriyor.
Bağlam
Hürmüz Boğazı, dünya deniz yoluyla taşınan ham petrolün büyük bölümünün geçtiği dar bir su yoludur ve bölgedeki gerginlik dönemlerinde tanker trafiğine yönelik saldırı ve mayın iddiaları fiyatları doğrudan etkiler (ilgili haber). Mayıs ayından bu yana süren İran-ABD çatışmasında ateşkesin kalıcı olup olmayacağı belirsizliğini korurken, ABD'deki ara seçimler de hem Trump yönetiminin zamanlama tercihlerini hem de enerji fiyatlarının iç siyasete yansımasını etkileyen bir unsur olarak öne çıkıyor. Petrol fiyatlarındaki oynaklık, bölgedeki diplomatik girişimlerle de eş zamanlı ilerliyor; aynı gün İstanbul'da toplanan dışişleri bakanları da Hürmüz'ün yeniden açılmasını taleplerinin merkezine koymuştu (ilgili haber).
Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
