Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul'da R4 ve R4+E3 formatlarında düzenlenen dışişleri bakanları toplantısının ardından, İran'a yönelik yeni bir saldırının bölgede savaşı ve çatışmayı büyüteceği konusunda katılımcı ülkelerin hemfikir olduğunu açıkladı. IRNA'nın aktardığına göre Fidan, "aynı düşüncedeyiz ki İran'a yeniden saldırı, bölgede savaşı ve çatışmayı büyütecektir" dedi.
Toplantı, dün İstanbul'da bir araya gelen Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır, Pakistan (R4 grubu) ile Almanya, Fransa, İngiltere (E3) ve İtalya'nın dışişleri bakanlarını kapsadı. Ettelaat'ın Guardian'dan aktardığına göre Fidan zirvede "İran'a askeri müdahale hiçbir şekilde çözüm değil; yeni bir askeri saldırının bölgede savaşı ve çatışmayı büyüteceği konusunda anlaştık, masadaki hiçbir ülke savaşın yeniden büyümesini istemiyor" dedi. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ABD'yi doğrudan eleştirmeden Husiler ve İran'ı "küresel ticareti tehdit etmek ve enerji kaynaklarını boğmakla" suçladı; Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot ise ABD-İran arasında yeni bir savaşın "her iki taraf için de kötü olacağını" ve petrol fiyatlarını daha da yükselteceğini söyledi. İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy'nin halefi Ed Miliband her iki taraftan da diplomasiyi tercih etmesini istedi; İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için diyaloğun zorunlu olduğunu, sorunun salt askeri bakış açısıyla çözülemeyeceğini vurguladı. Bakanlar ortak bildiride Husilerin Suudi Arabistan'a saldırılarının sona ermesini ve İran'ın kısıtladığı Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını da istedi.
Farsça basında nasıl verildi
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| IRNA (devlet ajansı) | Fidan'ın uyarısını diplomatik bir girişim olarak sundu; başlıkta doğrudan "İran'a saldırı" ifadesini kullandı. |
| İran International (muhalif, yurt dışı) | Aynı açıklamayı "hükümete karşı yeni saldırı" ifadesiyle aktardı; vurguyu İran devleti yerine "hükümete" yönelik tehdide kaydırdı. |
| Ettelaat (Guardian kaynaklı, ılımlı-gelenekçi) | Zirveyi "savaş karşıtı blok" olarak çerçeveledi ve ABD-İsrail'in seçim sonrası olası saldırı planına karşı bir meydan okuma olarak sundu. |
Ettelaat'ın haberine göre Orta Doğu tarafını Fidan'ın yanı sıra Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdelatty, Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan temsil etti. Toplantının gündeminde İran dosyasının yanı sıra Filistin meselesi (yerleşim genişlemesi, yerleşimci şiddeti ve iki devletli çözüm), Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki seyrüsefer güvenliği ile Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz'e sıçramasının önlenmesi de yer aldı. Habere göre bu, Türkiye ve Almanya'nın girişimiyle düzenlenen, bölgesel ve Avrupalı liderlerin bu denli kalabalık bir formatta bir araya geldiği benzeri görülmemiş bir oturumdu.
Bağlam
İstanbul'daki toplantı, R4 grubunun Babülmendep'teki Husi tehdidine karşı Mart ayından beri sürdürdüğü istişarelerin E3 ülkeleriyle ilk kez birleştiği oturumdu (ilgili haber). Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın imzaladığı Mekke Savunma Paktı hâlâ Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde onay sürecinde (ilgili haber) ve Pakistan parlamentosu paktı bu hafta onayladığını duyurdu; Mısır'ın da pakta katılması olasılığı gündemde ve Mısır Parlamentosu'nun bu konuyu 26 Ekim'de oylaması bekleniyor. Zirve, Washington Post ve Atlantic gibi yayınların ABD'nin ara seçimler sonrası İran'a yönelik olası yeni bir askeri operasyonu değerlendirdiğini yazdığı bir dönemde gerçekleşti. Türkiye için toplantıya ev sahipliği, Ankara'nın Washington ve Tahran ile aynı anda ilişki sürdüren arabulucu konumunu güçlendirme fırsatı sunuyor; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bu arabulucu rolü dış politikasının öncelikli hedeflerinden biri olarak öne çıkarıyor. Ancak sahadaki asıl askeri kararın ABD yönetiminde olduğu, bakanların bildirisinin bağlayıcı bir güvence taşımadığı da not edilmeli; toplantıya katılan ülkeler arasında İsrail ile ortak bir cephe oluşturma konusunda isteksizlik sürüyor.
