Kayhan gazetesinin Fars Haber Ajansı'na dayandırdığı haberine göre, İran İslam Şûra Meclisi'nde pazar günü (10 Aban/1 Kasım) yapılan genel kurul oturumunda birçok milletvekili ayrı ayrı söz alarak İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'ndan (NPT) çıkmasının gerekliliğini vurguladı ve bu konudaki tasarıların Meclis gündemine alınmasını istedi. Kayhan'a göre taleplerin odağında, aylardır Meclis'e sunulmuş durumda bekleyen çıkış tasarılarının nihayet görüşülmesi yer alıyor.
Meclis'in Doksanıncı Madde Komisyonu Başkanı ve Meşhed milletvekili Hüccetülislam Nasrullah Pejmanfer, İran'ın NPT üyeliğinin bugüne kadar etkili bir sonuç getirmediğini, tersine ülke içinde "düşman nüfuzu" için zemin hazırladığını söyledi; Pejmanfer, IAEA Genel Direktörü Rafael Grossi ve ekibinin ülkeye yaptığı ziyaretlerin "önemli olumsuz sonuçlar" doğurduğunu iddia etti. Tahran milletvekili ve Meclis Enerji Komisyonu üyesi Malek Şeriati ise halkın artık "NPT'den çıkış hakkımızdır" sloganı attığını belirterek, geçen yıl eylül ayında 58 milletvekili ile birlikte sunduğu çıkış tasarısının gündeme alınmasını istedi. Şahinşehir milletvekili Hüseynali Hacı-Delighani de bir yıldan uzun süredir hazır ve imzalı bir tasarının Meclis başkanlık divanında beklediğini söyledi.
En sert ifadeyi Hümeynişehir milletvekili Hüccetülislam Muhammed Taki Nakdeli kullandı: Kayhan'ın aktardığına göre Nakdeli, "Dün 'nükleer enerji hakkımızdır' diyorduysak, bugün 'nükleer başlık hakkımızdır' diyoruz" dedi ve NPT'den çıkışın yasama önceliği olması gerektiğini söyledi. Bu, bir milletvekilinin doğrudan nükleer silah üretimini "hak" olarak tanımladığı nadir açıklamalardan biri; ifade doğrudan alıntı olarak ve kendisine atfen aktarılmıştır, Farsçadan'ın kendi değerlendirmesi değildir.
Meclis Millî Güvenlik Komisyonu üyesi İbrahim Rızai'nin daha önce Meclis'e en az 10 NPT çıkış tasarısının kayda geçtiğini açıkladığı da haberde belirtiliyor. Kayhan ayrıca "Fars-men" adlı bir çevrimiçi platformda bir grup kullanıcının NPT'den tam çıkış ve güvenlik taahhütlerinin ötesindeki denetimlerin durdurulması çağrısı yaptığını yazdı.
Bağlam
İran Meclisi, Haziran 2026'daki "12 günlük savaş" sırasında, hükümeti IAEA ile işbirliğini askıya almakla yükümlü kılan bir yasayı 223 katılımcı vekilden 221'inin olumlu oyuyla kabul etmişti; bu yasaya göre askıya alma, İran'ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı, nükleer tesis ve bilim insanlarının güvenliği ile NPT'de tanınan zenginleştirme hakkı dahil nükleer haklardan yararlanma güvencesi gibi şartlar yerine gelene kadar sürecek. Arms Control Association'ın (Washington merkezli, kâr amacı gütmeyen silah kontrolü kuruluşu) İngilizce raporlarına göre, NPT'den çıkış tasarısı ilk olarak Eylül 2025'te, BM Güvenlik Konseyi'nin "snapback" mekanizmasıyla yaptırımları yeniden devreye aldığı dönemde Meclis'e sunulmuş, ancak o tarihten bu yana resmî gündeme alınmamıştı. Arab News'in aktardığına göre tasarı, Meclis'in hukuk işleri yardımcılığına havale edilmiş durumda bekliyor. İran Anayasası'na göre dış politikada stratejik kararların nihai onayı Rehber Ali Hamaney'e ait; bu nedenle Meclis'teki söylem yoğunlaşsa da fiilî çıkış kararı Rehber'in onayına bağlı kalıyor. NPT'den çıkış, ülkenin uluslararası yaptırım rejimiyle ilişkisini doğrudan etkileyeceği için konunun Türkiye dahil bölge ülkelerinin ticaret ve güvenlik hesaplarına da yansımaları olabilir; ancak bu haberde Türkiye'ye yönelik doğrudan bir iddia yer almıyor.
Bushehr nükleer santralinde Rus personel sayısının artırılmasına ilişkin haberle birlikte okunduğunda, NPT çıkış tartışmasının yeniden alevlenmesi İran'ın nükleer programı etrafındaki iç siyasi söylemin savaş sonrası dönemde sertleştiğine işaret ediyor.
