Hamshahri'nin Axios'tan aktardığına göre ABD Başkanı Donald Trump, ulusal güvenlik ekibiyle yaptığı acil bir toplantının ardından İran'a yönelik olası yeni bir askerî harekât hakkındaki kararını kısa süre içinde verecek. Aynı gün New York Times, Tahran'ın nükleer programının geleceğine ilişkin "somut teklifleri" değerlendirdiğini yazdı.
Axios'un adını açıklamadığı ABD'li yetkilileri aktardığına göre Trump, perşembe günü (ABD saatiyle) yapılan toplantının ardından yeniden saldırı, ekonomik baskının sürdürülmesi veya diplomatik bir anlaşma seçenekleri arasında değerlendirme yapıyor. Habere göre Katar, ABD'nin deniz ablukasını kaldırması, dondurulmuş İran varlıklarının bir kısmının serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında denetimlerin ve nükleer müzakerelerin yeniden başlamasını öneren bir çerçevede arabuluculuk yapıyor. Başka bir yetkili, CENTCOM'un olası kapsamlı saldırıların altyapısını tamamlama aşamasında olduğunu, ancak Beyaz Saray'dan henüz yeni bir talimat gelmediğini söyledi. Axios, ABD'nin üçüncü uçak gemisi grubunun bölgeye gönderilmesinin yeni saldırı niyetinin işareti olabileceğini yazdı; "Theodore Roosevelt" uçak gemisi grubunun cuma gününden itibaren Singapur'da birkaç gün demirleyeceği, CENTCOM sorumluluk bölgesine ise kasım ortasına kadar ulaşmayacağı belirtildi.
New York Times'ın beşi İran ve ABD'den olmak üzere konuyla ilgili beş yetkiliye dayandırdığı haberine göre Tahran, haftalarca süren katı tutumunun ardından nükleer müzakerelere dönme isteği gösterdi; kaynaklar değerlendirilen teklifleri "somut teklifler" olarak tanımladı ancak ayrıntı vermedi. Gazeteye göre Katar son bir haftada Tahran'da iki, Doha'da bir tur görüşme yaptı; iki yetkili ayrıca Ermenistan'da Katarlı ve İranlı yetkililer arasında temaslar olduğunu bildirdi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, üç kaynağa göre Katar'ın çaba sarfettiği diplomatik çözüm sürecinin en önemli destekçilerinden biri olarak tanımlandı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakayi ise 11 Kasım'daki basın toplantısında Katarlı arabuluculardan nükleer konuya henüz girilmediğini, İran'ın taleplerinin karşılanmadan bu konuya girmenin "akıl dışı" olacağını söylemişti; Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rezai de zenginleştirilmiş nükleer malzemenin İran'da kalacağını tekrarlamıştı.
Farsça basında nasıl verildi
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| Hamshahri (Tahran Belediyesi, ilkeci) | "Beyaz Saray'ın gizli toplantısı ifşa oldu" başlığıyla yeni saldırı tehdidini ön plana çıkarıyor, Katar teklifini Trump'ın masasındaki bir seçenek olarak sunuyor. |
| Iran International (Muhalif, yurt dışı) | NYT'ye dayanarak "Tahran nükleer programı için somut teklifleri değerlendiriyor" diyerek diplomatik ilerlemeyi ve Katar arabuluculuğunun kısmi başarısını vurguluyor. |
| Donya-ye Eghtesad (Ekonomi gazetesi, teknokrat) | Olayı doğrudan aktarmıyor; Bloomberg'e dayanarak petrol fiyatlarının "savaşın bitme ihtimaline" göre toparlandığını, piyasaların diplomatik seçeneğe ihtiyatla fiyat verdiğini yazıyor. |
Bağlam
Bu gelişmeler, sekiz aydır süren İran-ABD çatışmasının ve ABD'de Demokratların ara seçimlerde kazandığı zaferin ardından geldi; JD Vance ve bazı Cumhuriyetçi stratejistler seçim yenilgisini doğrudan İran savaşına bağladı. Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi perşembe günü diplomatik görüşmelerinin yanı sıra Suudi Arabistan, Katar, BAE, Pakistan, Türkiye, Kuveyt ve Kıbrıs dışişleri bakanlarıyla ayrı ayrı telefon görüşmeleri yaparak bölgesel istikrar ve diplomatik girişimleri ele aldı. Aynı gün Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rezai, önceden açıklanmamış bir Moskova ziyaretinde Putin'le görüştü (ayrıntılar). Zenginleştirilmiş uranyum stoklarının kaderi müzakerelerin başlıca tıkanma noktası olmayı sürdürüyor: Trump, İran'ın bu stokları elinde tutmasından rahatsızlığını dile getirirken, İran yetkilileri malzemenin ülke dışına çıkarılmasına karşı çıkıyor. Konu, önceki günlerde yazılan saldırı planı haberiyle ve Doha müzakereleriyle doğrudan bağlantılı.
