G7 üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, 18-19 Kasım'da Paris'te düzenlenen toplantının ardından Çarşamba günü yayımladıkları ortak bildiride İran'ın "şiddet içeren komplolarından" duydukları kaygıyı dile getirdi. Iran International'ın aktardığına göre ABD, Britanya, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada ve Japonya dışişleri bakanları ile AB'nin yüksek temsilcisi, İran'ın nükleer silah edinmesine asla izin verilmemesi gerektiğini ve diplomatik çözüm sağlanamazsa ekonomik ve siyasi baskının süreceğini vurguladı.

Bildiride G7 bakanları, bölgesel arabulucuların çabalarını takdir ettiklerini belirterek, İran'ın nükleer programına dair uluslararası kaygıları gidermeye yönelik diplomatik girişimleri desteklediklerini yazdı. Bakanlar, 2025 Eylül'ünde (6 Mehr 1404) "mekanik tetikleme" (snapback) yoluyla ve BM Güvenlik Konseyi'nin 2231 sayılı kararına dayanarak yeniden devreye alınan yaptırım ve kısıtlamaların tam uygulanması çağrısını yineledi ve tüm BM üyesi ülkelerden bunlara uymasını istedi. İran'dan uluslararası yükümlülüklerine uymasını ve nükleer programının niteliğini şeffaflaştırmak için Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile tam işbirliğine dönmesini talep ettiler.

Bildirinin ayrı bir bölümünde G7, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki eylemlerinin uluslararası ticareti, enerji güvenliğini ve küresel ekonomiyi bozduğunu "şiddetle kınadığını" açıkladı. Bakanlar, sivil gemilere yönelik saldırıların durdurulmasını istedi; boğazdan geçişe herhangi bir ücret, bedel veya ayrımcı kısıtlama uygulanmasına karşı olduklarını yineledi. Bildiride, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) boğazdaki mayın temizleme ve sivil gemilere eşlik etme faaliyetlerinin önemine, ayrıca Fransa ve Britanya liderliğindeki bağımsız ve çok uluslu bir girişimin mayınların tamamının toplanmasının doğrulanmasına yardımcı olarak boğazda deniz trafiğinin yeniden başlamasını kolaylaştırabileceğine değinildi.

G7 dışişleri bakanları ayrıca İran'ın, üye ülkelerin topraklarında ve vatandaşlarına karşı şiddet içeren komplolardaki rolünden "ciddi kaygı" duyduklarını belirtti; Britanya'nın 5 Mehr'de (27 Eylül 2026) RAF Fairford üssünde yaşanan olayı İran'a atfetmesine işaret etti ve üye ülkelerin ulusal egemenliklerini korumada birlik içinde olduklarını vurguladı. Bildiride G7, İran'dan bölgedeki devlet dışı silahlı grupları desteklemeyi durdurmasını istedi; Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını, Lübnan'da Hizbullah'ın silahsızlandırılması çağrısını ve Ukrayna savaşında İran ile Kuzey Kore'nin Rusya'ya askeri yardımının kınandığını kaydetti.

Farsça basında nasıl verildi

Kaynak (yönelim)Başlık / çerçeve
Iran International (Muhalif, yurt dışı)Bildirinin tam metnine yakın, ayrıntılı bir aktarım yaptı: Hürmüz'deki mayın temizleme, Fransız-İngiliz girişimi, Fairford atfı ve snapback referansı dahil tüm başlıkları sıraladı.
Donya-ye Eghtesad (Ekonomi, teknokrat; Sputnik'ten alıntı)Haberi "G7'nin İran'dan Hürmüz'de talebi" başlığıyla verdi, ancak çerçeveyi tersine çevirdi: boğazın "ABD'nin saldırgan ve yasa dışı savaşı" yüzünden kapandığını, G7'nin "müdahaleci bildirisinde" "asılsız ifadelerle" İran'ı suçladığını yazdı ve Dışişleri Sözcüsü Bakayi'nin Fairford suçlamasını "yalan bayrak operasyonu" olarak reddettiği açıklamasını ekledi.
ISNA (Devlet ajansı)Haberi kısa tutup yalnızca IAEA işbirliğinin yeniden başlaması çağrısına odaklandı; Hürmüz, Fairford veya yaptırım ayrıntılarına yer vermedi.

Bağlam

Arka plan:

  • Haziran 2025: ABD ve İsrail, İran'ın Isfahan, Natanz ve Fordo'daki nükleer tesislerini bombaladı; İran bu saldırıların ardından IAEA ile işbirliğini askıya aldı.
  • Mart 2025 (Kahire mutabakatı): İran ve IAEA, bombalanmayan tesislerde denetime izin verilmesi konusunda anlaştı; ancak İran, kapsamlı denetim çerçevesinin savaş sonrası koşullara uygun güncellenmesi gerektiğini savunuyor.
  • 27 Eylül 2026 (5 Mehr 1404): RAF Fairford üssüne yönelik bir saldırı girişimi İngiliz güvenlik güçlerince önlendi; 12 Ekim'de İngiltere Başbakanı olayı İran'ın Devrim Muhafızları'na (Sepah) atfetti. Bu olay, ABD'nin aynı şebekeye yönelik terör suçlamasında Türkiye bağlantısı olan iddianameyle de örtüşüyor.
  • 18-19 Kasım 2026 (Paris): G7 dışişleri bakanları toplandı ve ortak bildiriyi 20 Kasım'da (Türkiye saatiyle 19 Kasım gece) yayımladı.

Kim kimdir / kavram: Snapback (mekanik tetikleme), 2015 nükleer anlaşmasının (JCPOA) BM Güvenlik Konseyi kararına bağlı bir maddesi; taraflardan biri İran'ı anlaşmaya aykırı bulursa, önceki BM yaptırımlarını oylamaya gerek kalmadan otomatik olarak yeniden devreye alabiliyor. İran bu mekanizmanın hukuki geçerliliğini tartışmalı buluyor.

Rakamlarla:

  • G7 bildirisi, 2231 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararı kapsamında yaptırımların 2025 Eylül'ünde (6 Mehr 1404) yeniden devreye girdiğini teyit ediyor (Iran International, 11 Kasım 2026, G7 bildirisine atfen).
  • G7'ye üye yedi ülke ve AB yüksek temsilcisi bildiriye imza attı; toplantı iki gün (18-19 Kasım) sürdü (Iran International, 11 Kasım 2026).

Türkiye boyutu: Bildiride Türkiye doğrudan anılmıyor, ancak G7'nin desteklediği Fransa-Britanya liderliğindeki Hürmüz girişimi ve bölgesel arabuluculuk referansı, Türkiye'nin de parçası olduğu bölgesel denge çabalarıyla kesişiyor; ayrıca Fairford soruşturmasına konu olan şebekenin bir üyesinin bu yıl İstanbul'da yakalanmış olması, aynı suç ağının Türkiye bağlantısını gösteriyor.

Sırada ne var: G7 bildirisinde, diplomatik çözüm sağlanamazsa ekonomik ve siyasi baskının "koordineli biçimde" süreceği belirtiliyor; ancak somut bir takvim veya yeni yaptırım listesi açıklanmadı. Fransa-Britanya girişiminin Hürmüz'de mayın temizleme operasyonuna ne zaman başlayacağı da henüz açıklanmadı.

RAF Fairford saldırı planı ve Türkiye bağlantılı iddianame haberimizde bu şebekenin ayrıntılarını okuyabilirsiniz.