ABD Hazine Bakanlığı'nın 30 Ekim'de yayımladığı ve Axios'un ele geçirdiği bir rapora göre İran'da yıllık enflasyon eylül ayında yaklaşık %90'a ulaştı; bu oran 2025 başındaki %35 seviyesinin iki katından fazla. IranIntl'in aktardığına göre Hazine, "Operation Economic Outcast" adını verdiği yaptırım kampanyasının başladığı ağustostan bu yana riyalin serbest piyasada yaklaşık %25 değer kaybettiğini ve bu dönemde İran'dan hiçbir tankere petrol yüklenmediğini de raporuna ekledi. The Hill ve Yahoo News'in Axios'a dayanan haberleri, raporun serbest piyasa kurunun ekimde dolar başına 2,687 milyon riyale ulaştığını, kampanya başladığında bu rakamın 2,02 milyon olduğunu belirttiğini doğruladı.
Hazine Bakanı Scott Bessent, CNBC'ye yaptığı açıklamada kampanyanın "çok başarılı" olduğunu söyledi ve İran ekonomisinin Mart 2026-Mart 2027 arasında %25'ten fazla küçüleceğini öngördüğünü belirtti. The Hill'in haberine göre rapor, İran hükümetinin çökme noktasında olduğunu iddia etmiyor; yalnızca ekonomik baskının etkili olduğunu savunuyor.
Bu rakam, İran'ın kendi İstatistik Merkezi'nin açıkladığı veriyle büyük ölçüde örtüşüyor: merkez, mehr ayı (22 Eylül-22 Ekim) için yıllık enflasyonu %88,7 olarak duyurmuştu. İki kaynağın da enflasyonun hızla yükseldiği konusunda hemfikir olması, ABD Hazinesi'nin rakamının İran'ın kendi resmî verisiyle yakın örtüştüğüne işaret ediyor; ancak riyalin kesin değer kaybı yüzdesi ve petrol ihracatının tamamen durduğu iddiası, İran makamlarınca ayrıca doğrulanmadı.
Hazine'nin raporuna göre "Operation Economic Outcast" kampanyası, İran'a bağlı yaklaşık 60 kişi, kurum ve gemiyi hedef alan yeni yaptırımlar içeriyor; bu araçlar arasında petrol taşımacılığında kullanılan "hayalet filo" tankerleri ve bunların sigorta ile finansman ağları da bulunuyor. The Hill'in haberine göre rapor, kampanyanın doğrudan hedefinin İran'ın "gölge ekonomisini" -yani yaptırımları aşmak için kurulan aracı şirketler ve takas ağlarını- daraltmak olduğunu belirtiyor. Bessent, Senato'daki daha önceki bir oturumda İran'ın enflasyonunun %200'ü aştığını iddia etmişti; IMF ise 2026 için ortalama tüketici fiyatları enflasyonunu %68,9 olarak öngörmüştü. Bu üç farklı rakam -Hazine'nin %90'ı, İran İstatistik Merkezi'nin %88,7'si ve IMF'nin %68,9'u- enflasyonun ölçüm yöntemine ve kapsadığı döneme göre değiştiğini, ancak yönün aynı olduğunu gösteriyor: fiyatlar hızla ve sürekli olarak yükseliyor.
Bağlam
İran'ın enflasyon sorunu yeni değil: 29 Ekim'de İstatistik Merkezi'nin mehr ayı için yıllık enflasyonu %88,7 olarak açıkladığı haberinde kırsal-kentsel fark da ele alınmıştı. Bugünkü haberin farkı, aynı yüksek enflasyon tablosunun artık İran'ın kendi kurumları dışında, yaptırımları uygulayan ABD Hazine Bakanlığı tarafından da doğrulanmasıdır — bu da iki taraf arasında nadiren örtüşen bir veri noktası oluşturuyor. Riyalin değer kaybı ve petrol ihracatındaki düşüş, Hürmüz Boğazı'ndaki gerginliğin ekonomik yansımalarıyla da bağlantılı: bölgedeki güvenlik riski arttıkça sigorta ve nakliye maliyetleri yükseliyor, bu da ihracat gelirlerini ayrıca sıkıştırıyor.
Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
