ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın dolar temini, petrol gelirlerinin aktarılması ve yaptırımların delinmesinde rol oynadığı öne sürülen ağları hedef alarak 16 İranlı ile üç banka, birkaç döviz bürosu ve ticaret şirketi dahil 10'dan fazla kurumu yaptırım listesine ekledi. İran International'ın aktardığına göre bakanlık, bu şebekelerin dolar temininde, petrol gelirlerinin transferinde ve yaptırımlardan kaçınmada kullanıldığını belirtti.
Ettelaat'ın İRNA'ya dayandırdığı haberine göre ise yaptırım listesine eklenen isim ve kurum sayısı toplamda 20'nin üzerinde; bu habere göre ABD Hazine Bakanlığı'nın Yabancı Varlıkları Kontrol Dairesi'nin (OFAC) listesinde 16 kişi ve Bağdat merkezli Uluslararası Özel Kalkınma Yatırım ve Finansman Bankası dahil 11 şirket ve kurum bulunuyor. İki Farsça kaynak arasındaki tam sayı farkı teyit edilmedi; ancak her iki haber de yaptırımın 16 kişiyi kapsadığı noktasında örtüşüyor.
Ettelaat'ın haberi, yaptırımı ABD'nin İran'a yönelik "başarısız askeri saldırısının" ardından sürdürdüğü ekonomik baskı kampanyasının bir parçası olarak sundu ve Hazine Bakanı Scott Bessent'in 24 Ağustos'ta Beyaz Saray'da yaptığı, "bugün Başkan Trump'ın talimatıyla İran'a yönelik ekonomik dışlama operasyonunu başlattık" şeklindeki açıklamasını hatırlattı. Donya-ye Eghtesad ise gelişmeyi kısa bir haber olarak, çerçeve eklemeden yalnızca yaptırımın duyurulduğu bilgisiyle geçti.
Farsça basında nasıl verildi
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| İran International (muhalif, yurt dışı) | Sayıyı "16 kişi, 10 kurum" olarak verdi, şebekelerin dolar ve petrol geliri işlevine odaklandı |
| Ettelaat (ılımlı-gelenekçi) | Sayıyı "16 kişi, 11 kurum, toplam 20'den fazla" olarak verdi, yaptırımı ABD'nin "başarısız saldırısı" sonrası baskı kampanyası çerçevesinde sundu |
| Donya-ye Eghtesad (ekonomi gazetesi, teknokrat) | Gelişmeyi kısa, çerçevesiz biçimde duyurdu |
Bağlam
ABD Hazine Bakanlığı'nın bu adımı, Bakan Scott Bessent'in Ağustos ayında başlattığını açıkladığı ve "Operation Economic Outcast" (Ekonomik Dışlama Operasyonu) adını taşıyan kampanyanın bir parçası. Treasury Department'ın kendi açıklamalarına göre bu kampanya kapsamında haftalar içinde çok sayıda kişi, kurum ve gemiye yönelik yaptırım kararı alındı; hedefler arasında İran'ın çok uluslu "gölge bankacılık" ağları, otomotiv ve çelik sektörleri ile petrol ihracatı yer alıyor. Bakanlığın Ekim ayı içindeki önceki adımlarından biri, Türkiye merkezli Golden Global Bank'ı ve bağlı kuruluşlarını, Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü için on milyonlarca dolarlık işlem yaptığı gerekçesiyle listeye eklemişti. 29 ülkenin Fairford bildirisiyle eş zamanlı açıkladığı yaptırımlar da aynı uluslararası baskı dalgasının bir başka cephesini oluşturuyordu. Treasury'nin OFAC birimi 5 Ekim'de yabancı finans kurumlarına yönelik bir uyarı yayınlayarak, İran'ın mali sistemiyle işlem yapmaya devam edenlerin önceden bildirim yapılmadan yaptırım hedefi olabileceğini bildirmişti.
Kampanyanın daha önceki aşamalarında Hazine, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Banque Misr şubesinin Ocak 2024-Haziran 2026 arasında İran'ın gölge bankacılık ağlarına bağlı 103 şirket için yaklaşık 1,8 milyar dolarlık işlem yürüttüğünü öne sürmüş ve bankanın ABD'deki muhabir banka erişiminin kaldırılmasını önermişti. Aynı kampanya kapsamında, Mart 2019'da İran'ın savunma araştırma kurumu SPND'ye bağlı olduğu öne sürülen 14 kişi ve 17 kurum da yaptırım listesine eklenmişti; bugünkü yaptırım, bu çok yıllı ve çok katmanlı baskı kampanyasının en son halkası olarak öne çıkıyor.
