Khabaronline'ın aktardığına göre İranlı siyasetçi ve akademisyen Muhammed Cevad Laricani, devlet televizyonu Sedavesima'daki bir programda nükleer silahın sivillere karşı kullanılamayacağını ama düşman bir askeri üsse karşı "taktik olarak" kullanılabileceğini söyledi. Laricani, haberde "Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü (IPM) Başkanı" unvanıyla anılıyor; kendisi eski bir diplomat ve muhafazakâr siyasetçidir. Laricani'nin cuma günü (6 Kasım) yayınlanan programdaki sözleri, İran'ın nükleer silah kullanımına ilişkin kamuoyunda nadiren bu kadar açık dillendirilen bir söylem örneği oldu.
Khabaronline'ın haberine göre Laricani şöyle dedi: "Nükleer silahtan sivillere karşı kullanılamaz, ama onu düşman askeri üssüne karşı taktik olarak kullanmak mümkündür. Elinizde bir düşman askeri üssünü tamamen yok edebilecek bir silah olduğunda bunu yaparsınız; silahın atom silahı mı yoksa atom dışı bir silah mı olduğu o kadar önemli değildir." Hamshahri de aynı alıntıyı, Laricani'nin sözlerini "ekledi" diyerek iki ayrı cümle halinde aktardı; her iki yayın da ifadeyi birebir aynı şekilde verdi ve ek yorum eklemedi.
Khabaronline'ın aktardığına göre Laricani ayrıca İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na (NPT) ilişkin mevcut tartışmanın çerçevesini de eleştirdi ve "uranyumu iki kilo mu üç kilo mu seyreltelim tartışması kapatılmalı; nükleer tartışmamız esasen neden NPT'de olmamız gerektiği üzerine olmalı" dedi. Laricani'ye göre NPT'nin İran'ın nükleer tesislerini koruması gereken faydaları gerçekleşmedi; "Ajans (IAEA) gelip destek verirse bu başka bir konu, ama destek vermiyorsa istediği her yere gelip bakması ve üstüne alacaklı gibi davranması için neden NPT'de kalalım" diye sordu. Khabaronline'ın haberine göre Laricani, Washington'daki iç siyasi anlaşmazlıkların hedeflere ulaşamama ve suçlu arama anından kaynaklandığını söyledi ve "coğrafi sınırlamanın kaldırılması" adını verdiği bir stratejiden bahsetti: bu stratejiye göre ABD'nin Almanya, Arnavutluk ya da İngiltere'deki üslerinin İran'a karşı kullanılması halinde, söz konusu üçüncü ülkelerdeki bu üsler de İran için meşru bir hedef haline gelir. Khabaronline haberde bu sözleri aktarırken ek bir açıklama veya doğrulama eklemedi; ifadenin fiilen bir askerî doktrin değişikliğine işaret edip etmediği belirtilmedi.
Khabaronline'ın, kaynağını öğrenci haber ajansı Daneşcu olarak gösterdiği ayrı bir haberine göre Laricani, Washington'daki siyasi anlaşmazlıkların asıl konusunun İran'a saldırının ilkesi değil, Donald Trump'ın yenilgisi ve İran'ın "zaferi" olduğunu söyledi. Bu açıklama Khabaronline tarafından Daneşcu'dan aktarılmıştır ve Farsçadan tarafından bağımsız olarak teyit edilmemiştir.
Farsça basında nasıl verildi
Laricani'nin nükleer silah sözleri en az iki kaynakta aynı alıntıyla yer aldı, ama çerçeveleme farklıydı. Khabaronline (Laricani'nin siyasi çevresine yakın bir yayın olarak etiketlenir) haberi "nükleer silah sivillere karşı değil ama düşman üssüne karşı" başlığıyla verip NPT eleştirisini ve ABD üsleri tehdidini de aynı haberde öne çıkardı; yani konuyu tek bir uzun demeç olarak işledi. Tahran Belediyesi'ne yakın Hamshahri ise aynı alıntıyı yalnızca "düşman askeri üssüne karşı nükleer silah kullanılabilir" başlığıyla ve NPT ile ABD üsleri bölümlerine yer vermeden, iki kısa paragrafla aktardı. İki kaynak da Laricani'nin sözlerini doğrudan alıntıyla verdi, ikisi de devlet televizyonu Sedavesima'yı kaynak gösterdi ve ikisinde de muhabir yorumu ya da ek değerlendirme yoktu; aralarında bir çelişki yok, sadece seçilen vurgu ve haberin uzunluğu farklı.
Bağlam
Kim kimdir: Muhammed Cevad Laricani, matematiksel mantık alanında akademik kökenli muhafazakâr bir İranlı siyasetçi ve eski diplomattır; 1981-1989 Dışişleri Bakan Yardımcılığı, 1992-2000 Meclis üyeliği ve 2004-2019 arasında Yargı'nın uluslararası işler müsteşarlığı ile Yüksek İnsan Hakları Konseyi sekreterliği görevlerinde bulundu, ayrıca Rehber Ali Hamaney'e danışmanlık yaptı. Khabaronline haberinde kendisinden "Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü (IPM) Başkanı" olarak söz ediliyor; bu, hükümet sözcülüğü ya da güvenlik makamı değil akademik bir unvandır. Kardeşi Ali Laricani, bazı haberlere göre Mart 2026'da bir İsrail saldırısında öldürülmüştü; bu bilgi Farsçadan'ın bu yazıda bağımsız olarak doğrulayamadığı, dış kaynaklı bir iddiadır ve teyit edilmedi.
Arka plan:
- 2 Kasım 2026: İran Meclisi'nde çok sayıda vekil NPT'den çıkış tasarılarının gündeme alınmasını istedi (ayrıntılar).
- 4 Kasım 2026: IAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, İran'ın elinde nükleer silah bulunmadığını söylemişti; Kayhan gazetesi buna "hesabımız kapanmadı" diyerek yanıt vermişti (ayrıntılar).
- 6-7 Kasım 2026: Laricani'nin televizyon programındaki sözleri Khabaronline ve Hamshahri tarafından aktarıldı.
Rakamlarla: IAEA'nın en güncel kamuya açık raporlarına göre teşkilat, İran'ın nükleer tesislerindeki denetimlerini ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarına ilişkin değerlendirmelerini düzenli basın açıklamalarıyla paylaşıyor (IAEA, iaea.org/newscenter/pressreleases); bu yazının hazırlandığı tarihte Laricani'nin sözlerine ilişkin ayrı bir IAEA açıklaması tespit edilmedi. İran'ın NPT üyeliği 1970'ten bu yana sürüyor; çıkış tasarılarının sayısı Kayhan'ın 2 Kasım haberine göre en az 10'dur.
Sırada ne var: Laricani'nin sözlerine İran hükümeti, Dışişleri Bakanlığı ya da IAEA'dan bu yazının hazırlandığı sırada resmî bir yanıt gelmedi; açıklamanın resmî devlet politikası değişikliği anlamına gelip gelmediği teyit edilmedi. Uluslararası haber ajanslarında (Reuters, AP) bu sözlere dair bağımsız bir haber bu yazının hazırlandığı sırada bulunamadı.


