IRNA'nın aktardığına göre Devrim Muhafızları Komutanlığı danışmanlar grubu başkanı General Ali Fedavi, "ilk kez" Basra Körfezi'nde, Hürmüz Boğazı'nda, Umman Denizi'nde ve hatta Hint Okyanusu'nun kuzeyinde hiçbir Amerikan deniz aracının bulunmadığını açıkladı. Fedavi, bunu "ABD'lilerin kaçtığının" ve İran'ın askeri üstünlüğünün kanıtı olarak sundu. Aynı akşam Umman'a yakın İran sularında bir petrol tankerine ateş açıldığı ve Kışm ile Siriki'de patlama sesleri duyulduğu bildirildi.
Hamshahri'nin yayımladığı geniş röportajda Fedavi, ABD'nin askeri gücünün "deniz eksenli" olduğunu, 1853'ten beri bölgede bulunan Amerikan donanmasının artık bin kilometreden fazla uzaklaştığını savundu. Fedavi'ye göre dünya petrol ihracatının yüzde 46'sı Hürmüz'den geçiyor ve boğazdaki "sorunlar" küresel ekonomiyi, özellikle ABD ve Avrupa'yı, doğrudan etkiliyor; Avrupa'da motorin fiyatının 2 avroyu (yaklaşık 700 bin tümen) geçtiğini örnek gösterdi.
Ancak aynı akşam farklı bir tablo ortaya çıktı. Donya-ye Eghtesad, Kışm ve Siriki sakinlerinin denizden patlama sesleri duyduğunu, bunun muhtemelen "kural dışı" geçiş yapan gemilere açılan uyarı ateşiyle ilgili olabileceğini, ancak resmî bir açıklama yapılmadığını yazdı — haber "teyit edilmedi" kaydıyla aktarıldı. Sertlik yanlısı Kayhan ise İngiltere Deniz Ticaret Örgütü'ne (UKMTO) atıfla, Umman güzergâhından geçmeye çalışan bir tankerin mermiyle vurulduğunu, makine dairesinin hasar gördüğünü ama mürettebatın sağ olduğunu bildirdi; Kayhan'a göre Cumartesi günü de üç "kural dışı" tanker hedef alınmıştı. Aynı gazeteye göre dev tankerlerin navlun fiyatı Ocak'a göre 43 kat arttı; fiziki petrol varil başına yaklaşık 126 dolara, Brent 102 doların üzerine çıktı.
Farsça basında nasıl verildi
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| IRNA / Hamshahri (devlet ajansı / ilkeci) | Fedavi'nin "ABD donanması tamamen çekildi" açıklamasını askeri zafer olarak aktarıyor. |
| Donya-ye Eghtesad (teknokrat) | Kışm-Siriki'deki patlama seslerini resmî doğrulama olmadan, temkinli dille bildiriyor. |
| Kayhan (sertlik yanlısı) | UKMTO kaynaklı tanker vurulma haberini ve navlun fiyatlarındaki 43 kat artışı, boğazın İran lehine bir baskı aracı olduğunu vurgulayarak veriyor. |
Bağlam
Fedavi'nin "hiçbir Amerikan gemisi yok" iddiası, Amerikan kaynaklarıyla çelişiyor: USNI News'e göre Nisan ayında iki ABD savaş gemisi Hürmüz'den geçerek ticari gemiler için yeni bir güzergâh oluşturmuştu; Stars and Stripes'a göre ise Ekim başında Pentagon, USS Theodore Roosevelt uçak gemisini ve 10 bin asker-deniz piyadesini bölgeye sevk ediyordu. Bu nedenle Fedavi'nin "donanma tamamen gitti" ifadesi "teyit edilmedi" olarak işaretlenmelidir; iki taraf da birbirine zıt bir resim çiziyor.
Bu haber, daha önce aktarılan bir tankerin vurulduğu olay ve boğazı kapatmanın İran'a yararı üzerine Tahran basınındaki tartışma ile aynı çizgide ilerliyor: resmî söylem boğazın tam denetim altında olduğunu vurgularken, sahadan gelen dağınık bilgiler gerilimin sürdüğünü gösteriyor. UKMTO'nun bahsettiği "Umman güzergâhından geçiş" ayrıntısı, İran'ın yalnızca kendi belirlediği güney rotasını güvenli saydığının bir işareti; bu da boğazdaki fiilî denetimin sınırlarını açığa çıkarıyor.
Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
