ABD Başkanı Donald Trump, perşembe günü sağcı haber sitesi Newsmax'e verdiği röportajda İran'a karşı nükleer silah kullanmayacağını söyledi, ancak ülkenin en yıkıcı nükleer olmayan mühimmatı GBU-43/B "Massive Ordnance Air Blast" (mader bombaları, MOAB) bombasının İran'ın nükleer tesislerine karşı kullanılması seçeneğini reddetmedi. Ettelaat'ın Al Jazeera'ya dayandırdığı habere göre bu, Trump'ın İran'a karşı savaşta nükleer silahlardan açıkça söz ettiği ilk an oldu; Trump "nükleer silah kullanmıyorum, buna mecbur değiliz, dünyanın en büyük nükleer gücüyüz" dedi ve ABD'nin özellikle Tahran'ın granit katmanları içine gömülü olduğu düşünülen Kuh-e Kolang Gadar tesisine yeniden saldırabileceğini söyledi.
Hamshahri'nin aktardığına göre CNN, Trump yönetiminin yakın gelecekte MOAB kullanımını değerlendirdiğini bildirmişti. MOAB yaklaşık 8.500 kilogram patlayıcı taşıyan, toplam 9.800 kilogram ağırlığında ve 9 metreden uzun bir bombadır; radar sezdirmez uçaklara sığmadığından C-130 Hercules gibi büyük nakliye uçaklarıyla taşınması gerekir. Bomba ilk kez 2017'de Afganistan'da kullanılmıştı ve yüzeydeki hedefleri geniş çapta tahrip etmek için tasarlanmıştır; Hamshahri'nin haberine göre ABD ordusu içinde bu silahın derin yeraltı tesislerine karşı etkili olup olmayacağına dair şüpheler var, ayrıca ABD'nin stokunda bu bombadan yalnızca yaklaşık 10 adet bulunduğu tahmin ediliyor.
Tehdide İran'dan hızlı tepki geldi. Meclis Milli Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Alaeddin Boroujerdi, Hane-ye Millet'e yaptığı açıklamada "Hürmüz Boğazı politikamız hiçbir şekilde değişmeyecek, boğazı güçle koruyacağız" dedi ve ekledi: "Onlar 'mader bombaları'nı kullanmak isterse, biz de 'moşk'ların babası'nı kullanırız ve kırmızı çizgilerimize girmenin bedelini göreceklerdir." Boroujerdi, Trump'a "bu büyük ulusu tehdit etmemesini" önerdi.
Farsça basında nasıl verildi
Hamshahri'nin yayınladığı analiz, tehdidi büyük ölçüde "askeri uygulanabilirliği tartışmalı, psikolojik savaş hamlesi" olarak çerçeveledi ve Trump'ı savaşı çabuk bitireceğini düşünen ama şimdi "blöflerine" yenisini ekleyen bir figür olarak eleştirdi. Khabaronline, haberi doğrudan Boroujerdi'nin "mader bombalarına karşı moşk'ların babası" sözüyle verdi. Ettelaat ise Al Jazeera'ya dayanarak olayı Trump'ın nükleer silah kullanımını ilk kez açıkça reddettiği an olarak sundu ve röportajın ayrıntılarına (Kuh-e Kolang Gadar, kara birliği göndermeme sözü) odaklandı.
Bağlam
MOAB tartışması, ABD ile İran arasında aylardır süren ve "Operation Epic Fury" adıyla anılan savaşın bir parçası. ABD CENTCOM komutanlığı hafta içinde boğazdaki deniz ablukasının sürdüğünü ve İran'ın petrol ihracatının büyük ölçüde durduğunu öne sürmüştü (ABD Hazinesi, İran'a bağlı 16 kişi ve 10'dan fazla kurumu yaptırım listesine aldı). Washington'ın bu yeni tehdidi, boğazın kapatılmasının ABD'li tüketicilere enerji ve temel mal maliyetleri üzerinden yansıdığı bir dönemde geldi; Trump yönetimi kongre ara seçimlerinden önce fiyatları düşürmek için baskı altında. İran tarafı, nükleer silah geliştirmediğini tekrarlıyor; ABD ise Tahran'ın yer altı tesislerini derinleştirdiğini öne sürüyor. Bu tartışma, kıdemli bir İran diplomatının NPT'den çıkmayı ciddi bir seçenek olarak değerlendirdiğini söylediği açıklamayla aynı döneme denk geliyor (İran üst düzey diplomatı: NPT'den çıkmayı ciddi bir seçenek olarak değerlendiriyoruz). MOAB'ın adı savaş boyunca birkaç kez gündeme geldi; bombanın ilk ve tek muharebe kullanımı 2017'de IŞİD-Horasan Eyaleti'ne ait bir tünel kompleksine karşı Afganistan'da gerçekleşmişti ve o zamanki hedef, derin dağ tesisleri değil, nispeten yüzeye yakın bir tünel ağıydı.
