İran Plan ve Bütçe Örgütü Başkanı Hamid Purmuhammedi'nin, destek kaynaklarının herkese eşit biçimde ödenmesinin "doğru bir yöntem olmadığını" söylemesi, kalabarg (elektronik gıda kredisi) sisteminde hedefli yardım tartışmasını yeniden alevlendirdi. Khabaronline'ın aktardığına göre Purmuhammedi, hükümetin desteklerini hanelerin ihtiyaç ve kırılganlık düzeyine göre ayarlaması gerektiğini, kısıtlı kaynakların önce en kırılgan ve ihtiyaç sahibi kesimlere yönlendirilmesi, bu grupların ihtiyaçları karşılandıktan sonra desteğin diğer hanelere genişletilmesinin değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Khabaronline'a göre okur yorumlarında en çok tekrarlanan tepki, hükümetin tüm gelir dilimlerine kalabarg ödeme sözünden caydığı yönünde oldu. Bir kullanıcı "Bu mu yani? Herkese kalabarg vereceğinizi söylemiştiniz, değil mi?" yazarken bir diğeri "Bize herkese kalabarg vereceğinize söz verdiniz" dedi. Dilim (dehek) sınıflandırmasının adaletine ilişkin şikâyetler de öne çıktı; bir kullanıcı kendi dilim numarasının hükümet tarafından "1" (en yoksul) iken geçtiğimiz ay "9"a çıkarıldığını, bunun hiçbir gerekçesi olmadığını ve gelirine tek bir tümen eklenmediğini yazdı. Başka kullanıcılar ise asıl talebin kalabarg tutarının artırılması değil, enflasyonun dizginlenmesi olduğunu belirtti: "Kalabarg artışı beklemiyoruz, enflasyonun kontrol edilmesini bekliyoruz."
Khabaronline'ın haberine göre bazı kullanıcılar, dilim sınıflandırma yönteminin kendisini sorguladı; bir okur, varlığını aile üyeleri üzerine bölüştüren yüksek gelirli kişilerin, gerçek mali durumları saklanarak düşük dilimlerde görünebileceğini ve bunun adaletsiz bir dağılıma yol açtığını yazdı. Başka bir kullanıcı ise yardımın nakit olarak verilip kira, gıda ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlara göre hanenin kendisinin harcama yapmasına izin verilmesini önerdi: "Yardımı artırın, sepeti değil nakdi verin; kira, yiyecek ve taksi ücretleri ona göre karşılanır."
Farsça basında nasıl verildi
Reformcu ve sertlik yanlısı iki kaynak, aynı politika değişikliğini farklı çerçeveyle veriyor:
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| Khabaronline (Reformcu) | "Kullanıcılar kalabarg politikasındaki değişikliği eleştirdi" — vatandaş şikâyetlerini ve somut yorumları ön plana çıkarıyor |
| Kayhan (Sertlik yanlısı) | "Kalabarg sözünden dönmek kamu güvenini zedeliyor" — yetkililerin desteği sınırlamayı "adalet" olarak sunduğunu, ancak bunun önceki vaatlerle arasındaki farkın kamu güvenine zarar verdiğini yazıyor |
Bağlam
Arka plan:
- 9 Kasım 2026: Farsçadan, 347 bin yetersiz beslenen çocuğa kalabarg ile ücretsiz gıda sepeti kredisi başlıklı haberinde, aynı hafta içinde genel kalabarg programında hak sahibi hanelerin yaklaşık %10'unun kapsam dışına çıkarılacağının aktarıldığını belirtmişti.
- Haziran 2023: Kalabarg'ın güncel elektronik sistemi "Ulusal Kredi Ağı" adıyla kuruldu (bkz. Kalabarg nedir? sözlük maddesi).
- 16 Kasım 2026 (bugün): Plan ve Bütçe Örgütü Başkanı, herkese eşit ödemenin doğru yöntem olmadığını söyleyerek hedefli-evrensel destek tartışmasını resmi düzeye taşıdı.
Kim kimdir / kavram: Dehek (dilim), İran'da hanelerin gelir ve varlık düzeyine göre 1'den (en yoksul) 10'a (en zengin) kadar sınıflandırıldığı resmi sistemdir; kalabarg ve diğer sosyal yardımların kapsamı bu dilim numarasına göre belirlenir. Kalabarg hakkında ayrıntılı bilgi sözlük maddesinde bulunabilir.
Rakamlarla:
- Khabaronline'a göre bir kullanıcı, kalabarg kredisinin aylık 500 bin tümen düzeyinde olduğunu ve bunun günlük harcamalar karşısında yetersiz kaldığını belirtti (Khabaronline, 16 Kasım 2026).
- Farsçadan'ın 11 Kasım 2026 tarihli haberine göre, yetersiz beslenen çocuklara yönelik ek kalabarg kredisi, en düşük gelirli hanelerde çocuk başına 20 milyon riyal (yaklaşık 2 milyon tümen) düzeyindeydi.
- Aynı haberde, genel kalabarg programında hak sahibi hanelerin yaklaşık %10'unun kapsam dışına çıkarılacağı aktarılmıştı (Farsçadan, 11 Kasım 2026).
Sırada ne var: Hükümetin dilim (dehek) sınıflandırmasını güncelleme ve kapsam dışına çıkarılacak hane oranını netleştirme süreci devam ediyor; resmi bir nihai liste veya tarih henüz paylaşılmadı. Purmuhammedi'nin açıklamasının bir yasal düzenlemeye mi yoksa yalnızca bir niyet beyanına mı karşılık geldiği, takip eden resmi duyurularla netleşecek.
Yasaklar gözetildi: Kullanıcı yorumları ve yetkili açıklamaları doğrudan kaynağına atfedildi; hükümetin niyetine ilişkin yorum veya spekülasyon yapılmadı.


