İran Çalışma, Kooperatifler ve Sosyal Refah Bakanlığı Refah ve Ekonomik İşler Müsteşarı Yakub Endayiş, yetersiz beslenen 347 bin 647 çocuğun ailesine 18 Aban'dan (9 Kasım 2026) itibaren ücretsiz gıda sepeti kredisi tanımlandığını açıkladı. Endayiş'in açıklaması, hükümetin yoksullukla mücadele vaatlerinin bir parçası olarak sunuldu. Khabaronline'ın (Mehr'den alıntıyla) aktardığına göre bu, 5 ay-59 ay yaş grubundaki yetersiz beslenmeli çocukları kapsayan desteğin, 1405 yılı (2026) içindeki sekizinci uygulama turu.
Endayiş'in açıklamasına göre destek, hanenin ekonomik durumuna göre iki kademede uygulanıyor: ekonomik gücü çok düşük yoksul hanelerdeki 286 bin 714 çocuk için 20 milyon riyal (yaklaşık 2 milyon tümen), orta düzey ihtiyaç sahibi hanelerdeki 60 bin 933 çocuk için 12 milyon riyal (yaklaşık 1,2 milyon tümen) tutarında kredi, kalabarg elektronik sistemi üzerinden hane reisinin milli kimlik numarasına tanımlanıyor. Bu kredi, Sağlık Bakanlığı'nca onaylanmış pirinç, et, tavuk, yumurta, süt ürünleri gibi temel gıda kalemleri için bir ay içinde kullanılabiliyor.
Yetkili, uygun çocukların sağlık ocaklarında yapılan boy-kilo ölçümleriyle (antropometrik takip) belirlendiğini, verilerin tıp fakülteleri üzerinden derlenip İranlıların Refah Veritabanı'na dayalı bir ihtiyaç testiyle Çalışma Bakanlığı'na iletildiğini açıkladı. Endayiş, savaş, yaptırımlar ve son yıllardaki ciddi ekonomik dalgalanmaların çocuklarda yetersiz beslenmeyi önleme ihtiyacını daha da öne çıkardığını, doğumdan 5 yaşına kadar olan dönemin beyin gelişiminin %90'ından fazlasının gerçekleştiği "altın fırsat" penceresi olduğunu ve bu dönemde çözülmeyen yetersiz beslenmenin kalıcı beyin hasarına, engelliliğe ve kuşaklar arası yoksulluk döngüsüne yol açabileceğini belirtti.
Çocuklara yönelik bu destek, kalabarg sisteminin genel hane kredisinden ayrı ve ek bir uygulama. Aynı hafta içinde başka bir khabaronline haberinde, genel kalabarg programında hak sahibi hanelerin yaklaşık %10'unun kapsam dışına çıkarılacağı ve kimlerin artış kapsamına gireceğinin netleştirilmeye çalışıldığı aktarılmıştı; bu, hükümetin kıt kaynağı en çok ihtiyacı olan hanelere yönlendirme çabasının bir parçası olarak sunuluyor. Kredi, fiziksel bir kart ya da kâğıt kupon değil; hane reisinin milli kimlik numarasına bağlı elektronik bir bakiye olarak tanımlanıyor ve anlaşmalı market zincirlerinde doğrudan kasada kullanılabiliyor.
Bağlam
Arka plan:
- 1980'ler: Kâğıt gıda kuponu uygulaması, İran-Irak savaşı döneminde ilk kez yaygınlaştı.
- Haziran 2023: Kalabarg'ın güncel elektronik sistemi, "Ulusal Kredi Ağı" (National Credit Network) adıyla kuruldu ve Çalışma Bakanlığı'nca yürütülmeye başlandı.
- 1405 yılı (2026) boyunca: Çocuk beslenme desteği her ay yeniden yükleniyor; Kasım 2026'daki uygulama bu yılın sekizinci turu.
Kim kimdir / kavram: Kalabarg (Farsça okunuşu kâlâberg), İran hükümetinin hanelere temel gıda ürünleri alımı için tanımladığı elektronik kredi sistemidir; ayrıntılı tanımı Farsçadan sözlüğünde yer alıyor. Sistemde kimin yararlanacağı, hanelerin gelirine göre sıralandığı birden dokuza kadar giden "gelir dilimi" (dahak) sınıflandırmasına dayanıyor.
Rakamlarla:
- Destekten toplam 347.647 çocuk yararlanıyor: 286.714'ü 20 milyon riyal, 60.933'ü 12 milyon riyal kredi alıyor (Çalışma Bakanlığı açıklaması, Khabaronline, 10 Kasım 2026).
- Rudaw'ın haberine göre hükümet, en ihtiyaçlı hanelere ayrılan kalabarg tutarını artırmak için genel programdan maddi durumu "daha iyi" olan yaklaşık 15 milyon kişiyi kapsam dışına çıkarmayı planlıyor.
- Al Jazeera'nın 2025 tarihli analizine göre kalabarg benzeri gıda kuponu programları, İran'da aynı dönemde uygulanan dolaylı vergi artışlarıyla birlikte değerlendirildiğinde, düşük gelirli haneler üzerindeki net etkisi tartışmalı kalıyor.
Sırada ne var: Çalışma Bakanlığı, programın aylık yeniden yükleme takvimini sürdüreceğini belirtti; bir ay içinde kullanılmayan kredinin nasıl değerlendirileceğine dair ayrı bir açıklama yapılmadı. Genel kalabarg programındaki kapsam daraltmasının çocuk beslenme kredisini de etkileyip etkilemeyeceği henüz açıklığa kavuşmadı. Endayiş, programın 1405 yılı boyunca aylık olarak sürdürüleceğini, gelecek aylardaki uygulama turlarının da aynı ihtiyaç testi yöntemiyle güncelleneceğini belirtti; genel kapsam daraltmasının hangi ay yürürlüğe gireceğine dair ise ayrı bir tarih verilmedi.


