Katarlı arabulucular, İran ile ABD arasında olası bir anlaşma üzerine Tahran'da 12 saat süren görüşmelerin ardından cuma günü başkent Doha'ya döndü. Donya-ye Eqtesad'ın aktardığına göre Axios muhabiri Barak Ravid, Katar heyetinin bir günlük görüşmenin ardından Tahran'dan ayrıldığını ve İranlı müzakere ekibinin de aynı uçakla Doha'ya geçtiğini yazdı; Hamshahri de aynı Axios haberini doğruladı ve müzakerelerin cumartesi günü de süreceğini ekledi.
Bununla eşzamanlı olarak Suudi merkezli El Arabiye, taslak bir müzakere çerçevesinin ayrıntılarını iddia etti; Donya-ye Eqtesad ve Hamshahri bu iddiayı aynı gün aktardı. El Arabiye'ye göre çerçeve dört ana unsur içeriyor: İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını taraflarca kabul edilecek üçüncü bir ülkeye transfer etmesi veya zenginleştirme seviyesini düşürmesi; Hürmüz Boğazı'nın ilk mutabakattan itibaren yedi gün içinde uluslararası deniz trafiğine yeniden açılması; Çin'in anlaşmanın uygulanması ve sürdürülebilirliği için garantör rolü üstlenmesi; ve doğrudan müzakerelerin İstanbul yerine Doha'da yapılması olasılığı. El Arabiye ayrıca ABD'nin karşılığında yaptırımları, kuşatmayı ve ekonomik kısıtlamaları gevşetmesinin öngörüldüğünü, bağımsız bir doğrulama mekanizmasının tarafların uyumunu değerlendireceğini ve anlaşmazlıkların arabulucu ve garantör taraflarca çözüleceği bir mekanizma kurulacağını iddia etti.
El Arabiye'nin bu iddiaları resmî bir kaynaktan doğrulanmadı; ne Tahran ne Washington ne de Doha, aktarılan çerçeve maddelerini teyit etti. Hamshahri ve Donya-ye Eqtesad, El Arabiye'nin haberini "iddia" (ادعا) sözcüğüyle aktararak bu belirsizliği vurguladı.
Farsça basında nasıl verildi
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| Donya-ye Eqtesad (teknokrat) | Hem Axios'un Doha-Tahran mekik diplomasisi haberini hem El Arabiye'nin çerçeve iddiasını ayrı ayrı veriyor, ikisini de "iddia" olarak işaretliyor. |
| Hamshahri (ilkeci) | Aynı iki haberi aktarıyor; El Arabiye başlığında "çin garantörlüğünden uranyum transferine" vurgusu yapıyor. |
İki kaynak da El Arabiye'nin iddialarını doğrulanmamış olarak sunuyor; görüşmelerin sürdüğü bilgisi ise Axios'a atıfla daha kesin bir dille veriliyor.
Bağlam
Katar'ın arabuluculuğu yeni değil: 26 Ekim'de Trump'ın "anlaşma mı yapacağız yoksa işlerini mi bitireceğiz" sözleriyle Katar arabuluculuğunun sürdüğü aktarılmıştı. Bugünkü gelişme, o sürecin somut bir çerçeveye evrilip evrilmediğine dair ilk ayrıntılı iddiaları içeriyor. Uranyum transferi ve Hürmüz'ün yeniden açılması önerileri, mevcut gerginliğin hem nükleer hem deniz güvenliği boyutlarını aynı anda ele almayı hedeflediğini gösteriyor; ancak sürecin bu ayrıntı düzeyinde resmîleşip resmîleşmediği belirsizliğini koruyor.
Doha, savaş başından bu yana İran ile ABD arasında defalarca arabuluculuk yapan taraf oldu; coğrafi yakınlığı, Washington'la güçlü askeri ilişkisi (ABD'nin bölgedeki en büyük hava üssü Katar'da bulunuyor) ve Tahran'la sürdürdüğü diplomatik kanallar, ülkeyi bu role aday kılıyor. Çin'in olası garantör rolü de dikkat çekici: Pekin, hem İran'ın en büyük petrol alıcısı hem de ABD ile rekabet eden bir güç olarak, böyle bir anlaşmada denge unsuru işlevi görebilir. Ancak El Arabiye'nin iddia ettiği yedi günlük Hürmüz'ü yeniden açma takvimi, bugün aynı boğazda alev alan dördüncü tanker olayıyla da çelişiyor; bu da ya müzakerelerin saha gerçekliğinden kopuk ilerlediğine ya da El Arabiye'nin iddialarının erken veya yanlış olduğuna işaret edebilir. Taraflardan hiçbiri bu tutarsızlığı şu ana kadar açıklamadı.
