Donya-e Eqtesad'ın aktardığına göre İran hükümeti, kalabarg (elektronik gıda kuponu) sisteminde hak sahiplerini belirlemek için hanelerin varlık durumunu üç gruba ayıran yeni bir sınıflandırma yönetmeliğini devreye aldı; haberde alt gelir dilimlerine verilen desteğin artırıldığı, yüksek gelirli hanelerin kapsam dışına çıkarılmasının ise "ciddiye alındığı" belirtiliyor. Alt dilimlere destek artışı, 18 Ekim'de 1-3. gelir dilimine yatırılan nakit yardımla başlayan genişleme eğiliminin sürdüğünü gösteriyor.
Habere göre Çalışma, Kooperatifler ve Sosyal Refah Bakanlığı Refah Müsteşarı Yakub Endayiş, 5 Aban (27 Ekim) tarihli açıklamasında bazı kalabarg hak sahiplerinin ileride kapsam dışına çıkarılabileceğini söyledi, ancak hangi grubun çıkarılacağına ve uygulamanın zamanlamasına ilişkin ayrıntı vermedi. Endayiş kendi durumunu örnek göstererek "şu an kalabarg alıyorum ama ileride kapsam dışı kalma ihtimalim yüksek" dedi. Donya-e Eqtesad, bundan önce yayımlanan haberlerde 8, 9 ve 10. gelir dilimlerindeki (dehek) hanelerin tamamen kapsam dışına çıkarılmasının değerlendirildiğinin öne sürüldüğünü, ancak bunun kesin bir karar olarak sunulamayacağını vurguluyor; çünkü Endayiş'in önceki açıklamalarında 7-9. dilimlerin toptan çıkarılmasına karşı çıkıp yalnızca çok yüksek değerli varlığı olan sınırlı bir grubun gözden geçirilmesinden bahsettiği hatırlatılıyor. Habere göre bu iki açıklama birbiriyle tam örtüşmüyor ve nihai liste resmen açıklanana kadar hangi gelir dilimlerinin etkileneceği "teyit edilmedi".
Yeni yönetmeliğe göre haneler, varlık ve tüketim durumuna bakılarak yüksek, orta ve düşük "iktisadi güç" gruplarına ayrılıyor. "Yüksek güç" grubuna girmede dikkate alınan ölçütler arasında yüksek değerli gayrimenkul ve arazi, binek araç ile çift kabinli kamyonetlerin toplam değeri, çok yüksek enerji tüketimi, yüksek miktarda hisse veya banka kredisi bakiyesi ile aktif "ticaret kartı" sahipliği sayılıyor. Habere göre açıklanan ayrıntılarda binek araç ve çift kabin kamyonetler için 7,5 milyar tümanın, bazı gayrimenkuller için ise 50-75 milyar tümanın üzerindeki değerler örnek verildi; ancak Donya-e Eqtesad bu rakamların tek başına ve kesin bir kapsam dışı bırakma şartı olarak okunmaması gerektiğini, yüksek güç grubuna girmekle kalabarg desteğinin fiilen kesilmesinin iki farklı aşama olduğunu belirtiyor.
Habere göre bu kararın öncesinde, Mehr ayında (Eylül-Ekim) İmam Humeyni Yardım Komitesi ve Refah Örgütü kapsamındaki hanelerin kalabarg kredisi kişi başı 500 bin tümen artırılarak 1,5 milyon tümene çıkarılmış, bu artıştan yaklaşık 11 milyon kişi yararlanmıştı. Aynı dönemde yaklaşık 40 milyon kişi için haneye ait gayrimenkul, araç, aylık gelir, istihdam durumu ve pahalı tedavi giderlerini içeren bir "beyana dayalı" form süreci başlatıldı; sistemdeki aksaklıklar nedeniyle başvuru süresi uzatıldı. 5 Aban itibarıyla 35 milyondan fazla kişinin bu formu doldurduğu bildirildi. 1405 (2026-27) bütçe kanununda kalabarg için 960 bin milyar tümanlık kaynak ayrılmıştı.
Bağlam
Kalabarg, İran'da hanelere temel gıda alımı için tanımlanan ve devletin gelir durumuna göre belirlediği hanelere yönelik elektronik kredi sistemidir. Beş gün önce Farsçadan'ın aktardığı habere göre devletin mağazalara olan kalabarg borcunu geciktirmesi, birçok esnafın kartı kabul etmemesine yol açmıştı (ilgili haber); bugünkü haber ise sorunun ödeme altyapısı yanında, kimin destek alacağına dair kuralların da yeniden yazıldığını gösteriyor. Yeni sınıflandırma, hükümetin bütçe baskısı altında kalabarg maliyetini sınırlamak için yüksek gelirli haneleri sistemden çıkarmayı, düşük gelirli haneler için ise desteği artırmayı hedeflediğini ortaya koyuyor. Ancak hangi hanelerin fiilen etkileneceği, resmi liste ve uygulama takvimi netleşmeden belirsizliğini koruyor; bu da savaş ve yaptırımların baskıladığı bütçede sosyal yardım politikalarının ne kadar istikrarsız yürütüldüğünü gösteriyor.
