Ekonomi24'ün haberine göre İran'da hükümetin kalabarg (elektronik gıda kuponu) sistemi kapsamında mağazalara olan borcunu zamanında ödememesi, giderek daha fazla esnafın bu kartı kabul etmemesine yol açıyor. Ettelaat'ın aktardığına göre bir et ve protein ürünleri satan mağaza müdürü muhabirlerine "artık kalabargla satış yapmıyoruz, çünkü şu anda bile altı milyar tümanlık paramız havada" dedi; haberde bu cümlenin bugünkü kriz tablosunun en net özeti olduğu belirtiliyor.

Habere göre hükümet 1405 yılı için kalabarg programına 996 bin milyar tümanlık kaynak ayırdığını sık sık dile getiriyor, ancak mağazalarda görülen tablo bu rakamla örtüşmüyor. Ekonomi24'ün saha görüşmelerine göre belediyeye bağlı bazı meyve-sebze tezgâhları da kartı kabul etmeyi bıraktı; bu merkezlerden birinin sorumlusu "iki ay önceki alacağımızı hâlâ almadık" dedi. Gilan ili Çalışma, Kooperatifler ve Sosyal Refah İl Müdürlüğü de bazı mağazalarda kalabarglı tavuk arzının azalmasını ödemelerdeki gecikmeye bağladı ve bu sorunun tek bir ile özgü olmadığını, ulusal boyutu bulunduğunu açıkladı; esnaftan talep edilen "medara" (hoşgörü/tahammül) çağrısının ise bir ahlaki öneri olabileceği ama ekonomik bir çözüm olmadığı vurgulandı.

Khabaronline'ın Hane-ye Millet'ten aktardığına göre Meclis Başkanlık Divanı üyesi Alirıza Suleymi de aynı sorunu doğruladı: "Kalabarg hizmeti veren birçok merkez, devletin ödeme taahhütlerine uymaması nedeniyle kartı kabul etmekten çekiniyor." Tahran, Rey, Şemiranat, İslamşehir ve Pardis seçim bölgesi milletvekili Suleymi, küçük esnafın devletin aylarca süren ödemelerini bekleyemeyeceğini, bu esnafın kira ve banka taksitleri gibi giderlerle de boğuştuğunu söyledi ve "gerekli kaynak sağlanmış, bu bölümün kesin bir geliri var, hükümet giderleri zamanında ödemekle taahhütlü" diyerek hükümetin ekonomi komisyonu ve ilgili kurumların konuya hızla el atması çağrısında bulundu.

Farsça basında nasıl verildi

Kaynak (yönelim)Başlık / çerçeve
Ettelaat / Ekonomi24 (ılımlı-gelenekçi)Sorunu esnafın perspektifinden, somut rakamlarla ("altı milyar tümanlık para havada") anlattı; hükümetin "medara" çağrısını eleştirel bir dille aktardı.
Khabaronline (ılımlı muhafazakâr)Sorunu bir milletvekilinin ağzından, kurumsal sorumluluk çağrısı olarak çerçeveledi; esnafın bakış açısına yer vermedi.

Bağlam

Kalabarg, İran'da hanelere temel gıda ürünleri alımı için tanımlanan elektronik kredi sistemidir ve devletin gelir dilimine göre belirlediği hanelere yönelik bir sosyal destek aracıdır. Hükümet, Ağustos ayında mağazalara olan borcun sıfırlandığını duyurmuş, ancak saha raporları bu açıklamayla örtüşmemişti; o dönem Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammedrıza Arif'in ofisi bu şikâyetleri yalanlamıştı. Bugünkü haberler, o açıklamadan iki ay sonra sorunun çözülmediğini, aksine yaygınlaştığını gösteriyor. Hükümet önceki hafta kalabarg desteğinin kapsamını genişletme ve 1-3. gelir dilimlerine nakit yardım yatırma sözü vermişti (ilgili haber); bugünkü haber ise bu vaatlerin ödeme altyapısındaki sorunlarla aynı anda sürdüğünü ortaya koyuyor. Sorunun büyümesi, savaş ve yaptırımların baskıladığı bir ekonomide devletin nakit akışı yönetimindeki zorlukları ve düşük gelirli hanelerin gıdaya erişimindeki kırılganlığı gözler önüne seriyor.