ISNA'nın aktardığına göre, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (IAEA) eski Genel Direktörü ve Nobel Barış Ödülü sahibi Muhammed ElBaradei, ABD'nin İran'a karşı yeni bir askerî saldırı olasılığına dair uyarıda bulunarak bunu "tam bir çılgınlık" (Farsça aslı: "divânegi-ye mahz") olarak nitelendirdi. ISNA'ya göre ElBaradei, ABD'nin İran'a yönelik yeni bir "askerî saldırganlık" girişiminin bölgesel ve küresel sonuçları ağır olacak bir hata olacağını söyledi.
Ekonomi gazetesi Donya-ye Eghtesad'ın aynı gün yayınladığı haberde de ElBaradei'nin bu değerlendirmesi doğrudan aktarıldı; gazete, eski IAEA başkanının "ABD'nin İran'a yeniden saldırması tam bir çılgınlık olur" dediğini yazdı. İki haber de ElBaradei'nin açıklamasını hangi mecrada (röportaj, sosyal medya paylaşımı veya basın toplantısı) yaptığını belirtmedi; bu nedenle açıklamanın tam bağlamı ve tarihi "teyit edilmedi".
ElBaradei'nin açıklaması, Washington'da Tahran'a yönelik olası yeni bir askerî operasyon ihtimalinin gündemde tutulduğu bir dönemde geldi. Aynı gün İran basınında yer alan başka haberlere göre, ABD Başkanı Donald Trump "İran'a karşı savaşı sona erdirmekte olduğumuzu" söylerken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ABD seçimleri sonrasında İran'a yönelik olası yeni bir saldırı için baskı yaptığı iddia ediliyor. Bu iki anlatı -Trump'ın "savaşı bitiriyoruz" açıklaması ile Netanyahu'nun yeni saldırı baskısı iddiası- birbiriyle çelişiyor ve İran basınında her ikisi de kendi kaynağına atfen, doğrulanmamış biçimde aktarılıyor.
Farsça basında nasıl verildi
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| ISNA (yarı resmî) | "ElBaradei'den Trump'a İran'a karşı yeni askerî maceracılığa uyarı" — açıklamayı doğrudan Trump yönetimine bir uyarı olarak çerçeveliyor. |
| Donya-ye Eghtesad (ekonomi gazetesi, teknokrat) | "ElBaradei uyardı: ABD'nin İran'a yeniden saldırması tam bir çılgınlık" — aynı alıntıyı, siyasi hedef göstermeden genel bir değerlendirme olarak aktarıyor. |
İki haber de aynı özü taşıyor, ancak ISNA açıklamayı açıkça Trump yönetimine yönelik bir mesaj olarak sunarken, Donya-ye Eghtesad ifadeyi daha genel bir uyarı biçiminde veriyor.
Bağlam
Muhammed ElBaradei, 1997-2009 arasında IAEA'yı yönetmiş, İran ve Irak'ın nükleer programlarına ilişkin değerlendirmeleriyle uluslararası gündemde sık sık yer almış bir diplomattır; 2005 yılında IAEA ile birlikte Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştür. ElBaradei, görevdeyken de ABD yönetimlerinin İran'a yönelik askerî seçenekleri gündemde tutmasına karşı benzer uyarılarda bulunmuş, "askerî saldırı çılgınlık olur" temalı açıklamaları kariyeri boyunca tekrarlanan bir çizgi oluşturmuştur. Mevcut gerginlik, Haziran 2026'daki 12 günlük savaşın ve ardından gelen hava saldırılarının izlerini taşıyor; o dönemden bu yana İran Meclisi, hükümeti IAEA ile işbirliğini askıya almakla yükümlü kılan bir yasa çıkarmış, bu da ElBaradei'nin eski kurumuyla Tahran arasındaki ilişkiyi daha da gerginleştirmişti. ElBaradei'nin güncel açıklaması, bu basınçlı ortamda bağımsız bir uluslararası sesin yeni bir askerî eskalasyona karşı çıktığını gösteriyor, ancak açıklamanın ABD veya İsrail hükümetleri tarafından bir yanıt aldığına dair bilgi bulunmuyor.
İran Meclisi'nde NPT'den çıkış taleplerinin yeniden gündeme gelmesiyle birlikte okunduğunda, ElBaradei'nin uyarısı İran'ın nükleer programı etrafındaki uluslararası gerginliğin çok yönlü biçimde tırmandığını gösteriyor.
