Eski ABD Başkanı Barack Obama, cumartesi akşamı Ohio eyaletinde ara seçim kampanyası mitinginde Başkan Donald Trump'ın İran'a karşı yürüttüğü savaşı ve ekonomi politikalarını ağır biçimde eleştirdi. Ettelaat'ın CNN'den aktardığına göre Obama, "bazen bir başkanın kontrolü dışındaki etkenler en iyi planları bile altüst eder; ama burada durum böyle değil, bu hükümetin uygulamaları artan maliyetlerden doğrudan sorumlu" dedi.
Obama, Trump'ın 2024'te Beyaz Saray'a dönerken verdiği seçim vaatlerinin çoğunu tutmadığını söyledi: "Hiç kimsenin istemediği, Amerikan halkının da oy vermediği gereksiz bir savaşı İran'a karşı başlattı." Ettelaat'ın haberine göre Obama, savaşın başlamasından yedi ay sonra yüzlerce Amerikalının öldüğünü veya yaralandığını, ABD'nin füze stoklarının tükenmekte olduğunu kabul ederek "Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, ABD'de petrol, mazot ve neredeyse her şeyin fiyat artışının nedeni; bunun mazot fiyatlarını da yükselttiğinden hiç kimsenin şüphesi yok" dedi. Obama ayrıca "İran'ın nükleer silahı yoktu, bir tek füze atmaya bile gerek yoktu" diyerek savaşın gerekliliğini sorguladı ve Trump'ın Beyaz Saray'ı "sanki Saddam Hüseyin bir 'Cheesecake Factory' şubesi açmış gibi, her yeri yaldızlı hale getirdiğini" söyledi.
Donya-e Eqtesad'ın CNN'den aktardığı geniş versiyona göre Obama, konut kredisi, sağlık hizmetleri, elektrik-su faturaları ve faiz oranlarındaki artışın Amerikan ailelerine ekonomik yük bindirdiğini, benzin fiyatının galonda 4-5 dolara, mazotun 6 doları aştığını belirtti. Savunma Bakanı Pete Hegseth'i "ciddiyetsiz" olarak eleştiren Obama, Hegseth'in çene hattı ve askerlerin testosteron seviyeleri gibi konulara odaklanmasını "savaşçı erkeklik ruhu" yaratma çabası olarak yorumladı. Obama konuşmasını, Kongre'deki Demokratların kasım ayındaki ara seçimler sonrası "gerçek liderlik" göstermesi çağrısıyla tamamladı.
Farsça basında nasıl verildi
| Kaynak (yönelim) | Başlık / çerçeve |
|---|---|
| IRNA / Hamshahri (devlet ajansı / belediye, ilkeci) | Başlığı "Tahran Hürmüz'ü kontrolünde tutuyor" çerçevesine taşıdı, Obama'yı ABD içindeki bir itiraf kaynağı olarak sundu. |
| Donya-e Eqtesad (ekonomi gazetesi, teknokrat) | Vurguyu ekonomiye kaydırdı: "gereksiz savaş" ve "yanlış kararlar Amerika'da pahalılığın nedeni" başlığını kullandı. |
| Ettelaat (ılımlı-gelenekçi) | "İran'ın nükleer silahı yoktu" itirafını ve "Saddam'ın sarayı" benzetmesini ön plana çıkardı. |
| Khabaronline (ılımlı muhafazakâr) | Haberi doğrudan "Obama'nın itirafı" olarak çerçeveledi, nükleer silah bulunmadığı ifadesine odaklandı. |
Bağlam
Obama'nın sözleri, Kongre'de İran'a karşı savaşı Başkan'ın yetkisi dışında sona erdirmeye yönelik bir tasarının 212-212 oy eşitliğiyle reddedildiği ve savaşın iç politikada giderek tartışmalı hale geldiği bir dönemde geldi; "Hürmüz'de veto" ifadesi, Mart ayından beri İngilizce basında da ("Strait of Hormuz veto unacceptable") kullanılan bir çerçeveyle örtüşüyor. Trump, ateşkesin "yaşam destek ünitesinde" olduğunu söylemiş ve boğaz yeniden açılmazsa İran'ın enerji santrallerini "yok edeceği" tehdidinde bulunmuştu; buna karşılık bir mitingde savaş kazanıldığında Hürmüz'ü ABD toprağı ilan edeceğini söylemiş, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı ise boğazın "İran'a ait kalacağını" yanıtlamıştı. Petrol fiyatlarının 117 doları geçmesi de aynı savaş ekonomisi tablosunun bir parçası (ilgili haber). Demokratların kasım ayındaki ara seçimlerde savaşın maliyetini ve yaşam pahalılığını öne çıkarma stratejisi, Obama'nın konuşmasının asıl siyasi amacını oluşturuyor; bu nedenle ifadeler bir parti liderinin seçim söylemi olarak okunmalı, bağımsız bir askeri değerlendirme olarak değil.
