ABD, İran'ın yedi şartının bazılarını kabul etti; Rezayi yanıtı yetersiz buldu

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Tümgeneral Mohsen Rezayi, ABD'nin Tahran'ın Eylül ayında Katar aracılığıyla ilettiği yedi şarttan bazılarını kabul ettiğini, ancak gelen yanıtı yetersiz bulduklarını açıkladı. Hamshahri'nin aktardığına göre Rezayi, X (eski Twitter) hesabından yaptığı paylaşımda "İran diplomasisinin artık eskiye dönmeyeceğini" vurguladı.

Rezayi'nin paylaşımı şöyleydi: "Amerika, İran'ın yedi şartından bazılarını kabul etti ancak biz bu ülkenin yanıtını yetersiz buluyoruz. İran'ın diplomasisi değişti ve artık eski duruma geri dönmeyeceğiz." Hamshahri bu açıklamayı "Beyaz Saray'ın hesaplarına şok" olarak nitelendirdi; Khabaronline ve Donya-ye Eghtesad da aynı paylaşımı farklı vurgularla aktardı.

Gulf News'ün Eylül ayı haberine göre Rezayi, söz konusu yedi şartı 19-20 Eylül'de Katar aracılığıyla Washington'a iletmiş ve üçünü kamuoyuyla paylaşmıştı: tüm cephelerde çatışmaların sona ermesi, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve ABD'nin deniz ablukasının kaldırılması. Geri kalan dört şart o tarihte açıklanmamıştı ve bugün de detaylandırılmadı. Rezayi, Washington şartları reddederse İran'ın "kararlı bir savaşa" hazır olduğu uyarısında bulunmuş, bu açıklamanın ardından Başkan Trump'ın Camp David'deki tatilini kısaltıp Beyaz Saray'a döndüğü bildirilmişti. Katar ve Pakistan'ın, geçen ay süresi dolan bir mutabakat muhtırasının ardından Tahran ile Washington arasındaki görüşmeleri yeniden tesis etmeye çalıştığı da aktarılmıştı.

Farsça basında nasıl verildi

Bağlam

Rezayi, Eylül ayı ortasında Washington'a "kararlı bir savaşa" hazır olduklarını belirterek bu yedi şartı iletmiş, ABD'den resmi yanıt beklendiği bildirilmişti; o dönemde Başkan Trump'ın Camp David'deki tatilini kısalttığı da haberleşmişti. İran'ın müzakere şartlarına ilişkin başka bir gelişme için Vance: Savaşın bitmesi için İran zenginleştirme kapasitesini azaltmalı haberine bakılabilir. Bugünkü açıklama, ABD'nin aylar süren sessizliğin ardından yedi şartın bir kısmına yanıt verdiğini gösteriyor; ancak yanıtın tam içeriği ve kabul edilen maddeler bağımsız kaynaklarca teyit edilmedi, bilgiler yalnızca Rezayi'nin kendi paylaşımına dayanıyor. Bu gelişme, Pentagon'un ara seçim öncesinde İran'a yönelik olası saldırı seçeneklerini hazır tutmak istediğine dair önceki haberlerle aynı döneme denk geliyor; taraflar arasında hem diplomatik hem askeri seçeneklerin eş zamanlı olarak gündemde tutulduğu görülüyor. Rezayi'nin Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreterliği görevi, onu İran'ın savaş ve barış kararlarında doğrudan söz sahibi kılıyor; bu nedenle açıklamaları, hükûmetin resmî pozisyonundan daha güçlü bir sinyal olarak okunuyor. Rezayi, aynı gün yaptığı ayrı bir açıklamada da bu savaşın sonucunun "İran halkının elinde" olduğunu, Amerikalıların savaşı kendi lehlerine çevirebileceklerini düşündüklerini ama şimdi yüksek enflasyon ve büyük başarısızlıklarla karşı karşıya kaldıklarını söylemişti. Bu açıklamalar, Tahran'ın müzakere masasında daha sert bir tutum sergilediği ve ABD'nin kısmi tavizlerini yeterli görmediği bir döneme işaret ediyor. Yedi şartın tamamının açıklanmamış olması, hem Tahran'ın pazarlık gücünü korumak istediğine hem de kamuoyuna yönelik mesajların seçilerek paylaşıldığına işaret ediyor olabilir.