Iran International'ın sızdırılan Parsiyan Bankası belgelerine dayanan araştırmasına göre banka, ABD yaptırımlarına rağmen kendi sarraf kuruluşu "Parsiyan Sarrafı" üzerinden yurt dışına milyonlarca dolar transfer etti. Araştırma, Kasım 2022-Haziran 2023 (Aban 1401-Hordad 1402) dönemine ait belgelere dayanıyor ve İran Merkez Bankası ile başka mali kuruluşların da ödemeleri kolaylaştırmak için Parsiyan Sarrafı'nı kullandığını gösteriyor.
Iran International'ın haberine göre belgeler, Parsiyan Bankası'nın benzer şekilde ABD yaptırımı altındaki başka İranlı bankalara -Saman, Şehr, İktisad-i Novin, Turizm Bankası, Melli ve Millet bankaları da dahil olmak üzere- uluslararası işlemler birimlerine mektup gönderdiğini ortaya koyuyor. Bu mektuplarda, Merkez Bankası'ndan satın alınan dövizin üçüncü bir bankadaki emanet hesabında tutulduğu ve ithalatçının belirttiği yurt dışı banka hesabına aktarılacağı belirtiliyor; ancak Iran International bu transferin hükûmet, bankalar veya devlet kurumları adına değil, dolaylı bir "karsazi" (ödeme yönlendirme) süreciyle yapıldığını not ediyor.
Iran International'ın haberine göre Parsiyan Bankası'nın yurt dışı ödemelerini yöneten özel bir şirket de tanıtılmış ve Hazine Bakanlığı Temmuz 2026'da bu şirketle sözleşmesi olduğu belirtilen bir sarrafı yaptırım listesine ekledi. Baker McKenzie'nin yaptırım bültenine göre ABD Hazinesi, 2026 yılı içinde İran'ın "gölge bankacılık" ağına yönelik birden fazla yaptırım dalgası uyguladı ve sanksiyonlu İran bankaları adına milyarlarca dolar taşıyan sarraf kuruluşlarını hedef aldı; bu, Iran International'ın iddia ettiği Parsiyan-sarraf bağlantısının genel yaptırım deseniyle örtüştüğünü gösteriyor, ancak Parsiyan Sarrafı'nın özel olarak adı geçen belgeler ABD'nin resmî yaptırım kararlarında doğrulanamadı.
Iran International'ın haberine göre Parsiyan Bankası'nın yüzde 90'ı doğrudan bankanın, yaklaşık yüzde 10'u da bankanın yatırım kolu Parsiyan Mali Grubu üzerinden olmak üzere Parsiyan Sarrafı'nın hisselerinin tamamına yakınına sahip olduğu belirtiliyor; banka 2013 yılında Rehberlik makamına bağlı İcra Karargâhı'nın iştiraklerinden Tedbir Sanayi ve Maden Geliştirme Şirketi'ni temsilen Tedbir Yatırım Grubu'nun yönetim kurulunda yer almıştı.
Iran International'ın haberine göre belgelerde geçen "karsazi" terimi, sarraflık sektöründe paranın nihai alıcıya ulaşana kadar bir dizi aracı hesap üzerinden yönlendirilmesi sürecini tanımlıyor; bu yöntem, doğrudan banka adına yapılan transferlerin yaptırım denetiminde yakalanma riskini azaltmayı hedefliyor. Habere göre Parsiyan Bankası, 1384-1387 (2006-2008) yılları arasında Bankı Saderat'a bağlı Sepehr Sarrafı'nın yönetim kurulunda da yer almıştı; bu, bankanın sarraflık sektöründeki varlığının yeni bir uygulama olmadığını, uzun yıllara dayandığını gösteriyor.
Bağlam
Parsiyan Bankası, önceki yıllarda da ABD yaptırımlarına konu olmuştu; Hazine Bakanlığı'nın daha önceki açıklamalarına göre bankanın sahibi olduğu Cyrus Bankası, petrol gelirlerini Çin'deki Kunlun Bankası üzerinden Devrim Muhafızları'na yönlendirmekle suçlanmıştı. Bugünkü araştırma, bu yaptırım geçmişinin sarraf ağı üzerinden nasıl pratikte sürdürüldüğüne dair somut belge örnekleri sunuyor.
Haberde adı geçen diğer bankaların (Melli, Millet, Saman, Şehr, İktisad-i Novin, Turizm Bankası) tümünün ABD yaptırımı altında olması, İran'ın bankacılık sektöründe yaptırımlı kurumlar arasında karşılıklı sarraf hizmeti alışverişinin yaygın bir uygulama olduğuna işaret ediyor. Bu, ABD'nin İran otomotiv yaptırımlarında İstanbul merkezli bir şirketin de yer aldığı haberinde görülen yaptırım-delme örüntüsüyle benzer bir mali mimariyi yansıtıyor.
Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
